تاثیر تمرینات شناختی- حرکتی مبتنی بر مدل جنتایل بر بهبود اوقات فراغت و بازی، مهارت‌های مدرسه/آموزشی و فعالیت‌های روزمره کودکان مبتلا به اوتیسم

نویسندگان

1 دانشگاه تهران

2 دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

3 دانشگاه آزاد اسلامی

4 مؤسسه آموزش عالی فردوس

doi
10.48308/mbsp.2026.242433.1316
چکیده

چکیده هدف: فقر مهارت‌های حرکتی افراد مبتلا به اختلال اوتیسم می‌تواند تأثیر درازمدت و قابل توجهی بر رشد اجتماعی و رفتاری افراد داشته باشد. بنابراین هدف این پژوهش بررسی تأثیر تمرینات شناختی-حرکتی طبق مدل جنتایل بر بهبود اوقات فراغت و بازی، مهارت‌های مدرسه/آموزشی و فعالیت‌های روزمره زندگی در کودکان با اختلال طیف اوتیسم بود. روش‌ها: مطالعه حاضر از نوع کاربردی و از نظر روش نیمه‌تجربی است. 20 شرکت‌کننده 6 تا 10 ساله با اوتیسم با عملکرد بالا به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش (10 نفر) و کنترل (10 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش یک پروتکل تمرینی شناختی-حرکتی شش هفته‌ای (سه جلسه در هفته، هر جلسه 60 دقیقه) مبتنی بر طبقه‌بندی جنتایل دریافت کرد. پرسشنامه قابلیت‌های دستکاری کودکان (CHSQ) پیش و پس از مداخله توسط والدین تکمیل شد. داده‌ها با آزمون مانکوا در سطح معنی‌داری 05/0 تحلیل گردید. یافته‌ها: پس از کنترل نمرات پیش‌آزمون، مانکوا یک اثر چندمتغیره معنادار نشان داد (ویلکز لامبدا = 317/0، 001/0p=). اوقات فراغت و بازی (001/0= P) و فعالیت‌های روزمره زندگی (009/0= P) در گروه آزمایش بهبود معناداری داشتند. اما مهارت‌های مدرسه/آموزشی بهبود معناداری نشان ندادند (80/0= P). بحث‌ و نتیجه گیری: شش هفته تمرینات شناختی-حرکتی مبتنی بر مدل جنتایل، اوقات فراغت و فعالیت‌های روزمره زندگی را در کودکان با اوتیسم بهبود بخشید، اما بر حیطه مدرسه اثری نداشت. این یافته‌ها کاربرد مداخلات شناختی-حرکتی ساختاریافته را در حوزه‌های عملکردی خاص تأیید می‌کند، اما نیاز به سنجش مستقیم متغیرهای اجتماعی، رفتاری و روانشناختی را روشن می‌سازد.