مطالعة تحولات تقنینی فرایند ابتکار قانون در حقوق اساسی عراق و مصر
نویسندگان
1 دانشیار و عضو هیأت علمی گروه حقوق، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2 دانشآموخته کارشناسی ارشد حقوق عمومی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
3 دانشیار و عضو هیأت علمی گروه حقوق، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
doi
10.22059/jplsq.2023.350878.3212چکیده
ابتکار قانون به معنای ارائة پیشنهاد برای وضع یک قانون جدید یا اصلاح قوانین موجود، اولین مرحلة شکلگیری قوانین در یک نظام حقوقی بهشمار میآید. هرچند اِعمال صلاحیت تقنینی اصالتاً و بر اساس نظریة تفکیک قوا، از آنِ قوة مقننه است؛ لکن امروزه در نظامهای پارلمانی و نیمهپارلمانی پذیرفته شده که برخی ارکان قوة مجریه نیز میتوانند در ابتکار قانون نقشآفرینی کنند. نظامهای حاکم بر کشورهای عراق و مصر نیز از جمله نظامهایی هستند که در کنار قوة مقننه، قائل به صلاحیت قوة مجریه در فرایند ابتکار قانون شدهاند. با این وصف و با توجه به اینکه اصل 74 قانون اساسی ایران نیز به موضوع ابتکار قانون و نقشآفرینی مشترک قوای مقننه و مجریه در ارائة پیشنویس قوانین اختصاص یافته است، در این مقاله تلاش شده تا با بهکارگیری روش توصیفی- تحلیلی، ضمن بیان گزارشی از تحولات حقوق اساسی دو کشور عراق و مصر در زمینة ابتکار قانون، در نتیجهگیری، آموزههای آنها برای اصلاح فرایند مذکور در ایران، از جمله در خصوص نظاممند کردن طرحهای قانونی پیشنهادی از سوی نمایندگان مجلس شورای اسلامی مورد اشاره و بررسی قرار گیرد.
