شیمی کانی، دما–فشارسنجی و پتروژنز سنگهای آذرین نگیسان در خاور رودبار، استان کرمان، ایران
نویسندگان
1
2 دانشگاه تفرش
3 دانشگاه سیستان و بلوچستان
4
doi
10.22071/gsj.2026.561524.2236چکیده
منطقه مورد مطالعه در بخش شمالباختری ناحیه ماگمایی دهج-ساردوئیه، بخشی از پهنه کمان ماگمایی ارومیه-دختر قرار دارد. این منطقه شامل مجموعه سنگی بازالت و الیوین-بازالت با بافتهای پورفیری و گلومروپورفیری است و فنوکریستهای اصلی آن پلاژیوکلاز (بیتونیت-لابرادوریت)، کلینوپیروکسن (دیوپسید-اوژیت) و الیوین (کریزولیت) میباشند. مطالعات سنگنگاری، شیمی کانیها و زمیندماسنجی و فشارسنجی برای درک فرایندهای ماگمایی کنترلکننده این سنگهای آذرین به کار گرفته شد. دادههای شیمی کانی کلینوپیروکسن ماهیت آلکالن و جایگاه زمینساختی-ماگمایی درونصفحهای را برای ماگمای والد نشان میدهد. نتایج نشانگر تحول ماگما در یک سیستم اتاقک ماگمایی پویا در پوسته میانی تا بالایی است. زمیندماسنجی و فشارسنجی مبتنی بر کلینوپیروکسن، شرایط تبلور فنوکریستها را در دمای 1160 تا 1200 درجه سانتیگراد و فشار 2 تا 5 کیلوبار (ژرفای 7 تا 18 کیلومتر)، تحت شرایط فوگاسیته اکسیژن بالا و غنی از آب، تخمین میزند. تفاوتهای ترکیبی سیستماتیک بین الیوین-بازالتها (کمتر تحولیافته) و بازالتها (بیشتر تحولیافته) بهطور عمده توسط فرایند تبلور بخشی کنترل شده است. با این حال، حضور بافتهای عدم تعادل مانند بافت غربالی در پلاژیوکلازها، نشاندهنده یک سیستم باز و پیچیده است که در آن فرایندهایی مانند اختلاط ماگما نیز نقش داشتهاند. این ماگماتیسم گویای یک فعالیت آتشفشانی پس از برخورد در یک رژیم زمینساختی کششی است.
