فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش به بررسی الگوی مدیریت ریسک در سیاست‌گذاری مبارزه با قاچاق کالا در ایران، با رویکردی تطبیقی و در پرتو الزامات اسناد بین‌المللی گمرکی می‌پردازد. پرسش اصلی پژوهش آن است که چرا در نظام گمرکی ایران، میان الزامات بین‌المللی مدیریت ریسک و وضعیت اجرایی موجود فاصله‌ای معنادار وجود دارد و چگونه می‌توان با طراحی الگویی بومی، این شکاف را کاهش داد؟ روش تحقیق توصیفی–تحلیلی با رویکرد تطبیقی و مبتنی بر تحلیل اسنادی است. داده‌ها از قوانین و اسناد داخلی و همچنین اسناد الزام‌آور و غیرالزام‌آور سازمان جهانی گمرک گردآوری شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد اگرچه نظام گمرکی ایران در سطح سیاست‌گذاری و اسناد برنامه‌ای دارای هم‌پوشانی نسبی با استانداردهای جهانی است، اما در مرحله اجرا، از حیث زیرساخت‌های داده‌ای، هماهنگی بین‌نهادی و توان تحلیلی منابع انسانی، در سطح «بنیادی–میانی» قرار دارد. مهم‌ترین خلأها شامل فقدان مرکز ملی مدیریت ریسک، ضعف تبادل داده ساختاریافته و نبود سازوکارهای تحلیلی یکپارچه است. بر این اساس، پژوهش الگویی بومی و شش‌فازی مشتمل بر شناخت و آماده‌سازی، طراحی مفهومی، معماری سیستم و داده، اجرای آزمایشی، پیاده‌سازی ملی و پایش و بهبود مستمر ارائه می‌کند که با چرخه مدیریت ریسک سازمان جهانی گمرک هم‌راستا بوده و قابلیت اجرا در چارچوب حقوقی ایران را دارد.