فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در سال‌های اخیر، کیفیت فضاهای باز شهری به‌عنوان یکی از عوامل مؤثر بر ارتقاء امنیت محیطی شهروندان مورد توجه پژوهشگران و برنامه‌ریزان شهری قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش کیفیت محیطی فضاهای باز شهری در ارتقاء امنیت محیطی کاربران، در محدودۀ بلوار ارم همدان انجام شد. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و با رویکرد ترکیبی (کمی–کیفی) است. داده‌های کمی از طریق پرسش‌نامۀ ساخت‌یافته بین 384 کاربر گردآوری و داده‌های کیفی از طریق مشاهدۀ میدانی و مصاحبۀ نیمه ‌ساختاریافته تکمیل شد. روایی و پایایی ابزار با نظر خبرگان و آلفای کرونباخ (0.87) تأیید گردید. تحلیل داده‌ها با آزمون‌های آماری و مدل‌سازی معادلات ساختاری انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد میان کیفیت محیطی و احساس امنیت رابطه‌ای مثبت و معنادار وجود دارد. در این میان، زیست شبانه بیشترین نقش را ایفا کرد؛ به‌گونه‌ای که حضور فعالیت‌های شبانه و روشنایی کافی، فضای عمومی را برای کاربران امن‌تر کرده است. همچنین تفاوت‌هایی معنادار براساس جنسیت و سطح تحصیلات مشاهده شد که بیان‌گر حساسیت بیشتر زنان و افراد مسن‌تر نسبت به کیفیت کالبدی و مدیریتی فضاست. شاخص‌هایی مانند کیفیت کف‌سازی، عرض پیاده‌رو، پاکیزگی محیط، فضاهای تجمع و فناوری‌های هوشمند نیز به‌طور مستقیم در تقویت احساس امنیت مؤثر بودند. تحلیل کیفی نشان داد که تجربۀ کاربران بیش از هر چیز تحت‌ تأثیر نورپردازی، حضور اجتماعی در شب، نگه‌داشت منظم و ترکیب نظارت رسمی و غیررسمی قرار دارد. این نتایج نشان می‌دهد امنیت محیطی صرفاً محصول کنترل‌های انتظامی نیست، بلکه به‌شدت وابسته به کیفیت طراحی و مدیریت فضاهای عمومی است. به بیان دیگر، وقتی فضای شهری زیبا، روشن، تمیز و سرزنده باشد، احساس امنیت نیز تقویت می‌شود. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که توجه به اصولی مانند طراحی شبانه، تقویت پیاده‌مداری، فعال‌سازی فضاهای اجتماعی و تأمین نیازهای گروه‌های آسیب‌پذیر، می‌تواند امنیت پایدار و اعتماد عمومی را در فضاهای شهری ارتقا دهد.