فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه توسعه میان‌افزا در بافت‌های تاریخی با چالش تعادل میان حفاظت و توسعه مواجه است. عدم توجه به این تعادل می‌تواند سرزندگی بافت تاریخی را کاهش داده و کیفیت بصری آن را مخدوش کند. یکی از شاخصه‌های مهم در توسعه میان‌افزا، حفظ و ارتقای حس مکان است که نقشی کلیدی در رضایتمندی ساکنین و پایداری بافت‌های تاریخی ایفا می‌کند. هدف این پژوهش، بررسی و تحلیل متغیرهای مؤثر بر حس مکان در راستای توسعه میان‌افزا و ارائه الگویی برای افزایش رضایتمندی مکان در بافت‌های تاریخی است. در این پژوهش، بافت تاریخی شهر سمنان به‌عنوان نمونه موردی انتخاب گردید و با بررسی پیشینه مطالعاتی، 27 متغیر مرتبط با حس مکان در سه بعد کالبدی- فیزیکی، ادراکی- معنایی و فعالیتی- عملکردی شناسایی شد. داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه و مشارکت 21 متخصص گردآوری شدند و برای تحلیل روابط میان متغیرها از روش میک‌مک بهره گرفته شد. این روش امکان شناسایی متغیرهای کلیدی و طبقه‌بندی آن‌ها در پنج دسته: مستقل، تأثیرگذار، تأثیرپذیر، دووجهی (هدف و ریسک)، و تنظیمی را فراهم می‌آورد. یافته‌ها نشان داد که متغیرهای ارزش و فرهنگ (با امتیاز 537)، معنویت (498)، ثبات (467)، و خوانایی (444) در بعد ادراکی- معنایی و تناسب (428) در بعد کالبدی- فیزیکی بیش‌ترین تأثیرگذاری را دارند، در حالی که متغیرهای خاطره‌انگیزی (568)، امنیت (522)، ادراک و جهت‌یابی (514)، سرزندگی (491) و رضایتمندی (483) بیش‌ترین تأثیرپذیری را نشان دادند. این نتایج می‌تواند به برنامه‌ریزان و طراحان شهری در تدوین سیاست‌ها و طراحی پروژه‌های توسعه میان‌افزا کمک کند، به‌گونه‌ای که تعادل میان حفاظت از بافت تاریخی و ارتقای سرزندگی آن برقرار شود.