مشروعیت به‏کارگیری سامانه‏های نظامی هوشمند در مخاصمات مسلحانه

نویسندگان

1 دانش ‏آموخته دکتری حقوق بین ‏الملل (دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران)، پژوهشگر مرکز مطالعات راهبردی آجا، تهران، ایران

2 دانش ‏آموختۀ دکتری حقوق بین ‏الملل، دانشکدۀ حقوق، پردیس فارابی دانشگاه تهران، ایران

doi
10.22059/jplsq.2021.326075.2807
چکیده

با ورود فناوری‏های جدید مرتبط با سامانه ‏های هوشمند به عرصۀ تسلیحات نظامی موجی از نظریات متناقض در میان حقوقدانان در مورد به‏کارگیری آنها در عرصه ‏های گوناگون نبرد ایجاد شد. با توجه به مزایای به ‏کارگیری این تسلیحات برخی حقوقدانان معتقد به مشروعیت کاربرد این تسلیحات هستند و برخی نیز به‏دلیل ناتوانی درک محیط عملیاتی و انجام اقداماتی مغایر با قواعد حقوق بین‏ الملل بشردوستانه بر ممنوعیت به‏ کارگیری این تسلیحات اذعان دارند. بنابراین پرسش اصلی این پژوهش، تعیین چالش ‏های حاکم بر مشروعیت یا ممنوعیت کاربرد سامانه ‏های تسلیحاتی هوشمند در میدان نبرد از منظر ملاحظات حقوقی است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی، روش جمع ‏آوری داده ‏ها کتابخانه ‏ای و جامعۀ مورد بررسی نیز کتاب‏ها، اسناد و کنوانسیون‏ های بین ‏المللی مرتبط با این موضوع است. نتیجۀ پژوهش صحت این فرضیه را تأیید می‏نماید که با وجود فقدان قواعد مصرح در حقوق بین‏الملل در خصوص ممنوعیت به ‏کارگیری سامانه ‏های تسلیحاتی هوشمند، مشروعیت کاربرد این سامانه ‏ها بر اساس رعایت قواعد حقوق بین ‏الملل بشردوستانه، به نوع مأموریت، کارکرد عملیاتی و میزان هوشمندی سامانه و محیط عملیاتی به ‏کارگیری سامانه بستگی دارد و کاربرد آن در طیفی از مشروعیت مطلق تا ممنوعیت مطلق متغیر است.