توسعه محلات سنتی (TND) بر مبنای اولویت‌های ساختاری مکتب شهرسازی تبریز

نویسندگان

1 استاد، گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.

2 استاد، گروه شهرسازی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری، گروه شهرسازی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

4 دانشیار، گروه شهرسازی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

doi
10.22034/aaud.2024.423979.2837
چکیده

الگوی ساخت و توسعه محلات سنتی به عنوان بستری برای تقویت همبستگی و پیوندهای اجتماعی و به تبع آن پایداری اجتماعی می‌‌بایست در انطباق با نیازهای زیستی ساکنان آن شکل گیرد. مکتب شهرسازی تبریز (به عنوان شهری دارای نقش و تداوم تاریخی) در قامت یکی از مکاتب اصیل ایرانی- اسلامی آثاری را در حوزه تمدنی خود به یادگار گذاشته است که می‌تواند به عنوان یک الگوی بومی در ساخت و توسعه محلات سنتی نقش موثری ایفا کنند. ویژگی‌‌هایی که شامل تناسبات، مقیاس انسانی در توسعه کالبدی، مجموعه‌‌ای تکامل یافته از اجزای گوناگون و کاربری‌‌های مختلط می‌‌شود. هدف تحقیق حاضر بازشناسی الگوی توسعه محلات سنتی (TND) بر اساس ساختارهای مکاتب بومی شهرسازی ایران و به‌طور مشخص اصول مکتب شهرسازی تبریز است. این پژوهش با توجه به اهداف ترسیم‌شده به دنبال آن است که از یک سو به بسط مکتب شهرسازی تبریز در توسعه محلات سنتی بپردازد و از سوی دیگر اقدام به ارائه الگویی بومی در ساخت و توسعه محلات شهری نماید. روش تحقیق حاضر بر اساس نوع تحلیل در رده تحقیقات کمی جای دارد. تحقیق حاضر از نوع کمی و با استفاده از روش رگرسیون خطی انجام شده است. این تحقیق جزو طرح‌‌های ترکیبی متوالی و اکتشافی از نوع ابزارسازی است. یافته‌‌ها نشان می‌‌دهد مکتب شهرسازی تبریز در توسعه محلات سنتی دارای دو بعد آشکار و پنهان است. بعد آشکار آن بیش‌تر با جنبه‌‌های فیزیکی- کالبدی و بعد پنهان با مفاهیم ادراکی در ارتباط است که مجموعاً می‌توان ابعاد این توسعه را در چهار دسته کالبدی، فعالیتی- عملکردی، اجتماعی- فرهنگی و محیط ‌‌زیستی بازشناسی کرد و ﺑﺮ اﺳﺎس نتایج رگرسیون نیز ﺿﺮﯾﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ ﭼﻨﺪﮔﺎﻧﻪ 0.815 و ﺿﺮﯾﺐ ﺗﻌﯿﯿﻦ اﺻﻼح‌ﺷﺪه ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ 815.‏0 است و اﯾﻦ ﻣﻘﺪار ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ که 4.‏81 درﺻﺪ ﺗﻐﯿﯿﺮات توسعه سنتی محلات از طریق اصول برگرفته از مکتب شهرسازی تبریز قابل ﭘﯿﺶ‌‌ﺑﯿﻨﯽ اﺳﺖ.

کلیدواژه‌ها