بررسی تطبیقی عوامل کالبدی- محیطی تأثیرگذار بر مهارت‌های شناختی کودکان 9 تا 12 سال، مورد مطالعاتی: دبستان علوم پزشکی و دبستان دانشگاه شیراز

نویسندگان

1 دانشیار معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران (نویسنده مسئول).

2 دکتری معماری، گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران

doi
10.22034/aaud.2024.274357.2432
چکیده

مهارت‌های شناختی، راهبردها و علائم اختصاری هستند که در رمزگذاری و رمزگشایی محیط در خدمت کاربر بوده و به فرآیند شناختی وی سرعت می‌بخشند. با توجه به این‌که سطوح اولیه شناخت فضایی در سنین پایین‌‌تر انعطاف‌‌پذیری بالاتری دارد، این پژوهش نخست با شناسایی کدهای مشترکی که کودکان برای شناخت محیط و تبیین نقشه‌های شناختی به کار می‌برند و سپس درک روابط میان آن‌ها، راهبردهایی برای بهبود عملکرد معماری در تقویت مهارت‌های شناخت فضایی کودکان ارائه می‌دهد. برای این منظور، از روش تحقیق ترکیبی دلفی، پیمایشی و موردپژوهی استفاده شده است. پس از مطالعه پژوهش‌های پیشین، با بررسی نظرات 18 متخصص، معیارهای پژوهش شناسایی، و با فرآیند تحلیل سلسله‏مراتبی (AHP) اولویت‌بندی شدند. سپس این عوامل با مطالعه‌ای تطبیقی در نمونه‏های موردی، و سنجش نظرات 412 کودک 9 تا 12 سال، توسط نرم‏افزار SPSS نسخه 24 مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‏ها نشان داد مهارت‏های شناخت فضایی در سه مرحله جمع‏آوری، بازگشت‏پذیری و طبقه‏بندی اطلاعات تقویت می‏شود. نتیجه آزمون رگرسیون نشان می‏دهد که میزان تغییرات مهارت‏های شناختی کودکان در رابطه با جمع‌آوری و ذخیره‌‌سازی ذهنی اطلاعات (داده‌‌های فیزیکی محیط) 0.875 است. این وابستگی برای بازیابی و تجسم اطلاعات 0.809 (داده‌‌های نمادین محیط) و برای طبقه‌‌بندی اطلاعات (تعامل انعطاف‌‌پذیر با محیط، کنترل و تغییر آن) 0.808 خواهد بود. برای این منظور تعامل با محیط و انعطاف‌پذیری آن، عامل مؤثری است. همچنین، درگیری حواس متعدد، هم برای جمع‌آوری و هم بازگشت‌پذیری اطلاعات و تصویرسازی محیط دارای اهمیت می‌باشد. تامین شرایط آسایش محیطی، انجام فعالیت‏های گروهی، توجه به قابلیت‏های فرم و نشانه‏های کانونی از دیگر راهبردهای طراحانه موثر می‏باشند.

کلیدواژه‌ها