تحلیل سلسلهمراتب محرمیت در خانههای سنتی ایران براساس ساختار پلان با رویکرد نحو فضا
نویسندگان
1 استادیار گروه معماری، واحد اسلام آباد غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلام آبادغرب، ایران (نویسنده مسئول).
2 دانشآموخته کارشناسی ارشد مهندسی معماری، واحد کرمانشاه، مؤسسه آموزش عالی جهاد دانشگاهی، کرمانشاه، ایران.
doi
10.22034/aaud.2024.411150.2807چکیده
معماری سنتی ایران به خصوص خانههای آن متاثر از هویت و ارزشهای فرهنگی مردمان آن است. از جمله اصول مسکن سنتی ایران رعایت محرمیت و سلسلهمراتب آن در ساختار خانههای سنتی است. تحلیل و بررسی روابط فضایی این بناها از منظر محرمیت، میتواند ما را در حفظ و ایجاد محرمیت در ساختار مسکن امروزی یاری دهد. برای شناسایی روابط فضایی و استفاده از آن به عنوان الگویی مناسب، میتوان از نظریه نحو فضا استفاده کرد. با کمک این نظریه میتوان روابط اجتماعی را در یک بنا فهمید و آنها را تجزیه و تحلیل نمود. به منظور تحلیل و آنالیز اطلاعات در این پژوهش با انتخاب نمونههایی از خانههای سنتی دوره قاجاریه با ساختار پلانی متفاوت و متعدد، به کمک متد شناخت کمی از طریق تکنیکهای چیدمان فضا و از نرمافزار دپسمپ استفاده شده است. در این پژوهش از آنالیزهای 1VGA به عنوان آنالیز اصلی برای بررسی روابط فضایی مجموعه استفاده شده است. با کمک این آنالیز شاخص عمق و دو شاخصه یکپارچگی بصری و پیوستگی برای هشت نمونه موردی انجام شده و نیز با بررسی مقایسهای این دو شاخص، موضوع سلسلهمراتب محرمیت در ساختار نمونههای موردی مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج نشان میدهد که خانههایی که دارای یک حیاط میباشند و یا ساختار پلان آنها به نحوی است که اغلب فضاهای خانه اطراف یکی از حیاطها سازماندهی شدهاند، در قیاس با نمونههای با حیاط متعدد و مشابه از نظر ابعاد و شکل، دارای الگوی منظمتری از سلسلهمراتب محرمیت در فضاهای عمومی تا خصوصی میباشند و این موضوع قابلیت درک فضا را برای کاربر آسان مینماید و یا به عبارتی خوانایی فضاها در این نوع نمونهها بیشتر بوده؛ اگر چه محرمیت در خانههای با حیاط متعدد نسبت به خانههایی که دارای یک حیاط میباشند، بیشتر رعایت شده است.
