بازخوانی کارآمدی نظریه‌های کنترل زمینه‌های رانت زمین و مسکن شهری با روش فراتحلیل و مرور نظام‌مند

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه شهرسازی و معماری، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه شهرسازی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

doi
10.22034/aaud.2024.412277.2809
چکیده

نرخ بالای شهرنشینی، بهره‌کشی غیر اقتصادی از زمین و رشد نامتعارف فضای شهری نسبت به سیر شتابان رانت زمین و مسکن تاثیر اساسی داشته است، به‌طوری که هر گونه کنترل غیر نظام‌مند، زمینه‌های رانت زمین و مسکن شهری را ناممکن ساخته است. پژوهش حاضر به منظور ارائه بازتعریفی از مفهوم «کارآمدی نظریه‌ها در کنترل زمینه‌های رانت زمین و مسکن شهری» با استفاده از روش فراتحلیل و مرور نظام‌مند انجام گرفته است. در این راستا با تدوین راهبرد جستجوی مقالات در پایگاه‌های استنادی برتر، وضعیت نظریه‌های «رانت زمین ومسکن» با استفاده از فراتحلیل و روش مرور نظام‌مند مبتنی بر الگوی چهار مرحله‌ای (PRISMA) در نه بعد مفهومی پژوهش بررسی شد. در جستجوی اولیه 300 مقاله بین سال‌های 2000 تا 2022 شناسایی شدند. از این تعداد با قرار دادن مطالعات در پروتکل اختصاصی، تعداد 149 مطالعه نهایی برای ورود به فراتحلیل به شرح داده‌ها در نرم‌افزار سی ام ای1 انتخاب شدند. یافته‌های روش پژوهش نشان داد که میانگین اندازه اثرهای (ES) ترکیبی مدل ثابت 0.243 و مدل تصادفی 0.233 می‌باشند که هر دو از لحاظ آماری معنادار هستند. معناداری دو شاخص Q کوکران و مجذور (I) با ناهمگنی بالا بیانگر تاثیر مداخلات مبتنی بر متغیرهای نه‌گانه بر کاهش زمینه‌های رانت زمین و مسکن است. بر این اساس انتخاب مدل تصادفی به عنوان مدل فراتحلیل تایید شد. نتایج آزمون‌ها ازجمله ناهمگنی بالا، دقت و صحت بالای اطلاعات و نتایج، عدد بزرگ آماره "شاخص امن از تخریب"، همچنین نقش معناداری متغیرهای نه‌گانه در مداخلات مبتنی بر تاثیر بر زمینه‌های رانت زمین و مسکن به عنوان راهبردی فرانگر مورد تایید، قابل اعتماد و دارای اعتبار کافی است و سوگیری انتشار، نتایج را تهدید نمی‌کند.

کلیدواژه‌ها