فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مساجد از دیرباز به عنوان عنصر اصلی جامعه ایرانی اسلامی مطرح بوده است. در سازمان فضایی مساجد اصول فضایی گوناگونی به‌کار رفته که یکی از اصول مهم، اصل پیوستگی فضایی می‌باشد. این پژوهش تلاش دارد تا پیوستگی فضایی در مساجد تاریخی بروجرد را مورد بررسی قرار دهد. روش انجام پژوهش توصیفی- تحلیلی با بهره‌‌گیری از استدلال منطقی می‌‌باشد. ابزار پژوهش حاضر به کمک مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی، برداشت میدانی و تحلیل به کمک نرم‌افزار چیدمان فضا است. پژوهش حاضر ابتدا با بهره‌‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و اسنادی دست اول مفاهیم پایه پژوهش که شامل پیوستگی فضایی و گونه‌‌های آن (پیوستگی ساختاری، پیوستگی بصری و پیوستگی ساختاری- بصری) و نظریه چیدمان فضا و مولفه‌‌های آن (هم‌‌پیوندی، اتصال، انتخاب و عمق فضایی) را تعریف کرده سپس در گام بعدی ارتباط میان پیوستگی فضایی و نظریه چیدمان فضا و مولفه‌‌های آن مشخص می‌‌کند. در گام بعدی پژوهش، مساجد انتخابی که به شیوه میدانی انتخاب شده‌‌اند، برای بررسی پیوستگی فضایی به کمک نرم‌افزار Space Syntax مورد سنجش و ارزیابی قرار می‌‌گیرند تا پیوستگی فضایی در مساجد مشخص شود. نتایج پژوهش نشان می‌‌دهد که مهم‌‌ترین عنصر فضایی در ایجاد پیوستگی فضایی در مجموعه فضایی مساجد حیاط آن‌ها می‌‌باشد و همچنین گونه‌‌های پیوستگی فضایی و شیوه‌‌های مرتبط با هر یک، در مساجد تاریخی بروجرد به صورت کامل به‌کار نرفته است. به این صورت که پیوستگی ساختاری (تداوم فضا) و شیوه‌‌های آن فقط در مسجد امام بروجرد به کار رفته و پیوستگی بصری (شفافیت) و شیوه‌‌های آن در مساجد امام و جامع کاربرد دارند. پیوستگی ساختاری-بصری به‌ندرت در مساجد امام و جامع به‌کار رفته است. در ارتباط با سنجش پیوستگی فضایی به وسیله مولفه‌‌های چیدمان فضا نیز می‌‌توان گفت بیش‌ترین مقدار هم‌‌پیوندی، اتصال و انتخاب در مسجد امام وجود دارد و نیز بیش‌ترین مقدار عمق فضایی متعلق به مسجد قلعه می‌‌باشد.