مطالعه تطبیقی ترجیحات بصری مخاطبان عام در سبک‌های معماری و هنر از منظر زیبایی‌شناسی

نویسندگان

1 دکترای معماری، گروه معماری، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه معماری، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاداسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

3 دانشیار، گروه شهرسازی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22034/aaud.2024.298544.2525
چکیده

تحلیل‌های متعددی در خصوص معیارهای زیبایی و عوامل آن در معماری و هنر صورت‌گرفته است. هر یک از این دیدگاه‌ها گاه در قالب نظریه و گاه به‌عنوان یک بیانیه سبکی تعریف شده‌اند. طبقه‌بندی ویژگی‌های هندسی و ترکیب‌بندی‌های بصری سبک‌های معماری و هنر می‌تواند ما را در شناسایی عناصر تاثیرگذار در ادراک زیبایی یاری نماید. در کنار تحلیل‌های نظری و تئوری‌های سبکی لازم است ماحصل سبک‌های مختلف هنری و یا معماری در یک قضاوت عمومی مورد سنجش قرار گیرد. در این سنجش اصول سبکی و یا نظریه‌های زیبایی‌شناسی می‌تواند مورد راستی‌آزمایی قرارگیرند. ضمن آن‌که ترجیحات بصری از دیدگاه مخاطب آموزش‌ندیده برای معماران و طراحان نیز مشخص می‌گردد. آن‌چه از نظر معماران و هنرمندان حرفه‌ای به‌عنوان معیارهای زیبایی تعریف می‌شود در نهایت باید توسط عموم مورد قضاوت قرار گیرند. لذا در ابتدا فشرده‌ای از اصول و ویژگی‌های برخی سبک‌های مختلف معماری و هنر به‌عنوان پیشینه مورد بررسی قرار گرفته است و سپس تعداد صد نفر از دانشجویان غیر مرتبط با رشته‌های هنری و معماری جهت آزمون به‌صورت تصادفی انتخاب گردیدند. در این آزمون تصویر تعدادی از بناهای شاخص در سبک‌های مختلف معماری مورد قضاوت شرکت‌کنندگان قرار گرفت. نتایج با استفاده از تحلیل‌های آماری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. ترجیحات بصری زنان و مردان را با یکدیگر مطابقت داده و مشخص شد دارای اولویت‌های زیبایی‌شناسی بسیار متفاوتی است. ولی مجموع مخاطبان به‌صورت عمده به‌ترتیب گرایش به سبک‌های فولدینگ، ارگانیک و تندیس‌گرایی را نشان دادند. شاخص‌ترین ویژگی‌های بصری تاثیرگذار عبارت بودند از خطوط و سطوح منحنی، فرم‌های منعطف و سیال، خوانایی، یکپارچگی و وحدت در اجزاء، توازن و تعادل، ادغام با طبیعت و طبیعت‌گرایی، تناسب و هارمونی. این ویژگی‌ها فراگیر و فارغ از تقسیم‌بندی‌های سبکی است.

کلیدواژه‌ها