فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شکل‌گیری راه‌های تاریخی ایران از عوامل متعدد طبیعی و انسانی تأثیر پذیرفته است. توجه به این عوامل، منجر به پایداری بخش عظیمی از مسیر راه‌های تاریخی از اعصار کهن تا کنون گردیده و تداوم حیات مراکز زیستی و انباشت عناصر میراث‌فرهنگی و طبیعی در امتداد و پیرامون راه‌های تاریخی را به همراه داشته است. از این ‌جهت امروزه کریدورهای تاریخی، علاوه بر نقشی که به‌عنوان گذرگاه‌های حمل‌ونقل ایفا می‌کنند، طیف گسترده‌ای از فرصت‌های فرهنگی و تاریخی مبتنی بر طبیعت را ارائه می‌نمایند و به علت پیوند با مراکز زیستی و انباشت منابع میراثی، نیازمند مراقبت و حساسیت در مدیریت و حفاظت هستند. بنابراین شناخت دقیق مفهوم راه تاریخی و ارتباطات مهم آن با محیط پیرامون که تلفیقی از جغرافیای طبیعی و انسانی است به‌عنوان پیش‌زمینه آمایش دارایی‌ها و ثروت‌های راه‌های تاریخی، پیش از هرگونه اقدام جهت حفاظت و مدیریت، امری ضروری و اجتناب‌ناپذیر است. این مطالعه تلاش می‌کند تا با شناخت دقیق عواملی که بر شکل‌گیری، توسعه و پایداری راه‌های تاریخی در ایران تأثیر داشته‌اند، به شبکه معنایی راه‌های تاریخی دست یابد. شیوه انجام این پژوهش به‌صورت کیفی است. نتایج نشان می‌دهد که در طول تاریخ، تنها مبدأ و مقصد در شبکه ارتباطی راه‌های تاریخی حائز اهمیت نبوده و مطالعه پدیده راه تاریخی تنها با یک نگاه تک‌بعدی به محیط کالبدی راه میسر نخواهد بود. بدین ترتیب جغرافیای طبیعی (از چهار جنبه منابع اکولوژیکی، تهدیدات زیست‌محیطی، اسناد ثبت‌شده و نظام مدیریت و مالکیت)، جغرافیای انسانی (از شش جنبه حیات فرهنگی و اجتماعی، حیات اقتصادی، نیازها و تهدیدات انسانی، اسناد ثبت‌شده، محرک‌های محیطی و نظام مدیریتی) و جغرافیای راه (از چهار جنبه ویژگی‌های فیزیکی، سفر، کارکرد، اسناد ثبت‌شده و نظام مدیریتی) را می‌توان به‌عنوان ارکان اصلی شکل‌دهنده شبکه معنایی راه بیان نمود.