تبیین تاثیر سرمایه اجتماعی بر توسعه فرهنگی محله‌محور: واکاوی کیفی به روش فراترکیب

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری سیاستگذاری فرهنگی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران.

2 استاد گروه مدیریت و برنامه‌ریزی فرهنگی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

3 استادیار گروه علوم ارتباطات و علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شرق، تهران، ایران.

doi
10.22034/aaud.2023.391741.2777
چکیده

کلان‌شهر تهران با تنگناهای متعددی در خصوص مدیریت بهینه سازمان فضایی شهر رو‌به‌رو بوده و رویکرد کنونی در مدیریت کلان و متمرکز آن، به دلیل عدم اتکاء به سازوکارهای محلی، مشارکت مردم و نظام‌های پایدار اکولوژیک محلی، به توسعه پایدار شهری منتهی نشده است. تحقیقات حاکی از آن است که مشارکت شهروندان در ایران و به‌خصوص در تهران دارای موانع ساختاری، اجتماعی- فرهنگی، سیاسی- مدیریت، حقوقی و فضایی است. علی‌رغم موانع موجود، نقاط قوت و فرصت‌های زیادی نیز جهت ایجاد و تقویت مشارکت شهروندان در امور شهری وجود دارد. همچنین ضعف‌ها و تهدید‌های مشارکت از سوی شهروندان و مدیریت شهری، مشارکت را تحت تأثیر قرار داده است. هدف این مطالعه، ارائه مدل سرمایه اجتماعی در توسعه فرهنگی محله‌محور است. به این منظور این پژوهش با رویکرد کیفی و ابزار فراترکیب، به ارزیابی و تحلیل نظام‌مند نتایج و یافته‌های پژوهش پیشین پرداخته است. در این روش با جستجوی کلیدواژه سرمایه اجتماعی و توسعه فرهنگی محله‌محور در پایگاه‌های اطلاعاتی گوناگون، در ابتدا 2151 مطالعه در بازه زمانی (۲۰12-۲۰22 میلادی و ۱۳91-۱401 هجری شمسی) یافت شد. از این تعداد، 1468 اثر از نظر عنوان، 429 اثر از نظر چکیده و 199 اثر از نظر متن با هدف و سوالات تحقیق حاضر همخوانی نداشتند؛ بنابراین این آثار کنار گذاشته شدند و تنها 55 اثر که در زمینه سرمایه اجتماعی در توسعه فرهنگی محله‌محور بودند و هم از نظر عنوان و هم محتوا با هدف و سوالات پژوهش حاضر هم‌راستا بودند، برای تحلیل به روش فراترکیب و ارائه الگوی سرمایه اجتماعی در توسعه فرهنگی محله‌محور انتخاب شدند. با مطالعه و بررسی دقیق منابع نهایی‌شده، از هر کدام از منابع، مولفه‌ها و شاخص‌های سرمایه اجتماعی در توسعه فرهنگی محله‌محور استخراج شد. در مجموع مدل سرمایه اجتماعی در توسعه فرهنگی محله‌محور در 6 بعد و 28 مولفه و 247 شاخص شناسایی و  طبقه‌بندی شد.

کلیدواژه‌ها