تحلیل مروری فرآیند معماری محاسباتی عملکردی (PCA) با تأکید بر عوامل عملکردی و کالبدی
نویسندگان
1 دانشیار گروه معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکترای معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
doi
10.22034/aaud.2024.355338.2698چکیده
معماری محاسباتی عملکردی، رویکردی هوشمند به فرآیند طراحی بر مبنای عملکرد است که دارای آشفتگیهای مفهومی زیادی در بین برخی دانشجویان، طراحان و پژوهشگران است. همچنین، این مفهوم، دارای عوامل مختلفی بسته به موضوع طراحی است؛ که نیاز به بررسی، اولویتسنجی و تحلیل دارد. هدف این مطالعه، تحلیل مروری معماری محاسباتی عملکردی بر مبنای روشهای محاسبات تکاملی و ازدحام و تبیین عوامل عملکردی و کالبدی آن است. روش تحقیق این پژوهش با رویکردی کمی- کیفی و جامعنگر، تحلیل محتوای اسنادی بر مبنای ادبیات موضوعی معماری محاسباتی عملکردی است. جامعه آماری این تحقیق، پژوهشهای انجامشده از حدود 2002 تا 2021 میلادی و نمونهگیری بهصورت هدفمند و با ساختار گلوله برفی است. تحلیل دادهها از طریق بررسی توصیفی و آزمونهای همبستگی و شانون بر روی موضوعات و عوامل، انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که پژوهشها در حوزه معماری محاسباتی عملکردی در سه موضوع پوسته، فرم و پیکربندی ساختمان انجام شده که در این میان، سایهاندازی، ابعاد پنجره، جانمایی پنجره و نسبت پنجره به دیوار، از مهمترین عوامل فرمیابی پوسته ساختمان و طراحی نما، فرم کلی، ارتفاع طبقه و تعداد ساختمانها از مهمترین عوامل فرمیابی طراحی مولد فرم ساختمان و موقعیت فضایی، ماتریس مجاورت و شبکهای از مهمترین عوامل فرمیابی طراحی مولد پیکربندی ساختمان میباشند. بر اساس یافتهها، نتیجهگیری میشود که معماری محاسباتی عملکردی، بهعنوان یک رویکرد طراحی مبتنی بر عملکرد، اشتراک سه مفهوم طراحی مولد، طراحی الگوریتمیک و طراحی پارامتریک، با تمرکز بر ارزیابی و بهینهسازی عملکرد است. همچنین، بر اساس یافتهها، میتوان نتیجه گرفت که عوامل فرمیابی، دارای درجه اهمیتهای متنوعی بر اساس موضوعات سهگانه هستند؛ که در این بین، موقعیت فضا و ماتریس مجاورت در موضوع پیکربندی، سایهاندازی در موضوع پوسته و شکل کلی بنا در موضوع فرم بهعنوان عوامل کلیدی فرمیابی تبیین میشوند.
