تبیین تأثیرات گونه‌‌های انعطاف‌‌پذیری بر تطابق عملکردی مجتمع خدمات شهری به هنگام مدیریت بحران

نویسندگان

1 دانشیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

2 کارشناسی ارشد مهندسی معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22034/aaud.2024.362734.2718
چکیده

با توجه به سابقه زلزله و گسل‌‌های فعال متعدد در تهران، همچنین معضلات تراکم جمعیتی و نداشتن آمادگی برای وقوع بحران، عدم بهره‌‌گیری از فناوری‌‌های روز دنیا و از طرف دیگر بلااستفاده بودن پایگاه‌‌های بحران و نداشتن کاربری در زمان‌‌های عادی، این پژوهش بر آن است که با  به‌کارگیری اصل انعطاف‌‌پذیری، دو کاربری مختلف را در زمان قبل از بحران و بعد از آن در فضایی ثابت تطبیق دهد تا بتواند با بهره‌‌مندی از روشی کارآمد، عواقب بحران زلزله را بلافاصله پس از آن، کاهش دهد. هدف این پژوهش کاهش اثرات و عواقب و سردرگرمی و بلاتکلیفی افراد آسیب‌دیده پس از زلزله با تأمین فضاهای لازم در منطقه‌‌ای از شهر تهران است. پژوهش حاضر از نظر هدف یک پژوهش کاربردی است و در دسته پژوهش‌‌های آمیخته و به صورت توصیفی- تحلیلی قرار دارد و از نوع زمینه‌یابی (پیمایشی) است. در طی روند پژوهش ابتدا داده‌‌های نظری از طریق مطالعات کتابخانه‌‌ای گردآوری شده، سپس به تجزیه و تحلیل آن‌‌ها به روش کدگذاری پرداخته و به کدهایی قابل سنجش کیفی تبدیل می‌‌شوند. بعد از رسیدن به یک چارچوب نظری از مطالعات انجام‌شده، به وسیله روش ساختاریافته‌‌ی دلفی بر اساس پرسش از صاحب‌نظران، میزان تأثیر گونه‌‌های کدگذاری‌شده‌‌ی انعطاف‌‌پذیری بر تطابق عملکردی مجتمع خدمات شهری به هنگام مدیریت بحران زلزله الویت‌بندی شده و در انتهای پژوهش از لحاظ میزان نحوه تأثیرگذاری دسته‌‌های مختلف انعطاف‌‌پذیری در فضا‌‌ی مجتمع نیز مورد الویت‌بندی قرار می‌‌گیرند. نتایج به‌دست آمده نشان می‌‌دهد که بیش‌ترین میزان تأثیر گونه‌‌های انعطاف‌‌پذیری به ترتیب مربوط به قابلیت توسعه‌‌پذیری، سیستم مدولار بر اساس انطباق شبکه‌‌های طراحی مدولار، چند‌عملکردی بودن، دیوارهای متحرک، مبلمان انعطاف‌‌پذیر و بازشوها و پوسته‌‌های متحرک می‌‌باشد. همچنین بیش‌ترین میزان نحوه‌‌ی تأثیر انعطاف‌‌پذیری در فضای مجتمع نیز به ترتیب مربوط به دسته تغییر ساختاری، تغییر فیزیکی، تغییر فضایی و تغییر بصری می‌‌شود.

کلیدواژه‌ها