فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

توسعه مدرنیته معماری و شهرسازی، در دوره پهلوی بیش از عوامل معنایی و محتوایی، درجنبه‌های کالبدی خانه تجلی یافته که در دوره معاصر دچار دگرگونی و بحران شدید شده ‌است. می‌توان ادعا کرد کیفیت سکونت خانه و ارتباط افراد با فضا از دوره پهلوی عمدتاً تغییر کرده ‌است. در ایران نیز همانند سایر کشورهای در حال توسعه، فرآیند نوسازی با بحران مواجه شد و علی‌رغم برخی تجربیات محدود، به بعد فرهنگی در برنامه‌ریزی اقتصادی و اجتماعی توجه زیادی نشد و کالبد معماری که همواره با مفاهیم فرهنگی آمیخته ‌بود از آن جدا شد. در این پژوهش به بررسی عوامل فرهنگی، معماری و قوانین شهری موثر بر تغییرات کالبدی خانه‌های دوره پهلوی اول، دوم و پس از انقلاب پرداخته شده ‌است. سوال کلیدی تحقیق این است که تاثیر تغییرات در قوانین ساخت و نوگرایی در الگوی خانه‌های دوره پهلوی و هم‌چنین الگوی کالبدی خانه‌ها چگونه بوده؟ هدف پژوهش تاثیر دگرگونی‌ الگوی فضاهای خانه‌‌ ایرانی و قوانین طراحی و ساخت خانه به عنوان متغیرهای مستقل بر ویژگی‌های فضایی خانه‌های امروزی به عنوان متغیر وابسته در دو دوره پهلوی (اول و دوم) و پس از انقلاب در تهران است. جهت گردآوری اطلاعات از نمونه‌های موردی و اسنادی بهره‌گرفته شده و روش تحقیق کیفی و به شیوه تاریخی- توصیفی انجام شده است. جمع‌بندی اطلاعات، جهت سنجش داده‌ها و مولفه‌های موثر، بر مبنای تحلیل محتوا صورت‌گرفته و در خاتمه، بررسی‌ها در الگوهای خانه در هر دوره انجام‌پذیرفته ‌است. نتایج نشان می‌دهد شاخص‌های الگوهای معماری و قوانین ساخت در هر دوره در طبقات اجتماعی متفاوت تاثیر گذاشته ‌است. ظهور معماری مدرن و قوانین شهرداری‌ها (به‌عنوان مجری قوانین) بسترساز این تغییر و تحولات است؛ قوانینی که به جهت اعمال محدودیت‌ها سبب ایجاد تغییرات الگویی و از بین رفتن شاخص‌های معماری ایرانی گردیده و هم‌چنین هم‌گرایی حکومت، مردم و معماران درنوگرایی و تحول شهری و معماری نقش عمده داشته ‌است.