فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کودکان حدود 25 درصد از زمان خود در محیط آموزشی را در فضای باز سپری می‌کنند. این فضا می‌تواند پاسخگوی نیازهای مختلف روحی و جسمانی، هنری و آموزشی (افزایش یادگیری و رشد خلاقیت) باشد و از این جهت جایگاه بسیار مهمی ‌در طراحی فضاهای آموزشی دارد. اما متاسفانه بی توجهی به منظرسازی فضای باز آموزشی به خصوص برای سن پیش از دبستان محسوس است. این امر لزوم و ضرورت توجه به طراحی اصولی این فضای مهم را در جهت ارتقای خلاقیت کودکان مبرز می‌دارد. بنابراین هدف این پژوهش بسترسازی و ارتقاء کیفی فضاهای باز مراکز آموزشی در راستای تقویت نقش این فضاها بر رشد خلاقیت کودکان 3-6 سال است. با مرور ادبیات موضوع، متغیرهای موثر بر خلاقیت شناسایی و دسته‌بندی شدند. با انجام آزمون باز پاسخ (با روش کیفی) نگرش طراحانه معماران و متخصصین علوم‌تربیتی و روان‌شناسی متخصص در زمینه خلاقیت کودکان، در راستای بهینه‌سازی فضاهای باز آموزشی به منظور رشد خلاقیت خردسالان به صورت تشریحی با روش تحلیل محتوا بررسی شد. با اتکا به یافته‌های تست باز پاسخ و مرور ادبیات، پرسش‌نامه‌ی بسته‌پاسخ بین جامعه مربیان مهدکودک و پیش دبستانی شهر تهران توزیع شد. سپس با اجرای تحلیل عاملی اکتشافی با استفاده از نرم‌افزار SPSS16 روی نتایج پرسش‌نامه‌ها شش عامل "مشارکت و تجربه، بهزیستی روانی، تحریک‌کنندگی عناصر طبیعی محیط، تنوع‌پذیری عملکرد، سرزندگی محیط و انگیزش محیطی" معرفی شدند و با استفاده از تحلیل مسیر در AMOS26 یک مدل منشوری برای تحلیل رابطه عوامل تدوین شد. جهت اعتبارسنجی و به‌دلیل اهمیت نظر کودکان در خصوص فضای مورد استفاده آن‌ها، از 60 کودک تست نقاشی همراه با مصاحبه نیمه‌سازمان یافته انجام شد و یافته‌های پژوهش تایید شدند. شایان ذکر است تفصیل عوامل فوق با توجه به سوالاتی که هر یک از عوامل را تشکیل می‌دهند، می‌تواند به فهرست اصول طراحی محوطه باز برای کودکان منتهی و موضوع تحقیقات آتی قرار گیرد. همچنین استفاده از متغیر کنترل جنسیت ممکن است به دسته‌بندی متفاوتی منجر شود.