تحلیل رابطه‌ی حس مکان دوران کودکی و ذائقه‌ی معماری بزرگسالی، مورد مطالعاتی: دانشجویان معماری دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)

نویسندگان

1 دکتری معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین (نویسنده مسئول).

2 دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه زنجان، زنجان.

3 استادیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین.

4 دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین.

doi
10.22034/aaud.2023.367048.2731
چکیده

ذائقه معماری نیرویی ذهنی است که بدون هیچ دلیل منطقی حس تشخیص ایجاد می‌کند؛ یک تشخیص ذهنی سریع همراه با ظرافت‌های احساسی که به انتخاب‌های معماری می‌انجامد. موضوعی که نه از دانش، بلکه از بینش معماری منبعث است و بیش از آن‌که بر داده‌های عینی فرد منطبق باشد به انگاره‌های شهودی ذهن او متکی است. یکی از راه‌ها برای شناخت رفتار ذائقه‌ی معماری کاربر، شناخت منابعی است که این انگاره‌های فضایی- شهودی را در ذهن او تولید می‌کند و حس مکان یکی از همین منابع است. حس مکان کاربر از فضاهای تجربه‌شده قبلی، عصاره‌ای از دریافت‌های شهودی او نسبت به آن فضاهاست که به صورت یک حس در ذهن او ثبت شده است. حس‌هایی که ملموس‌ترین آن‌ها را می‌توان در دوره کودکی او جستجو کرد. "هدف" از این پژوهش از یک طرف بازتعریف مفهوم حس مکان دوران کودکی و ذائقه معماری و از طرف دیگر شناخت مؤلفه‌های حس مکان کودکی جامعه آماری تحقیق نسبت به بناهای دوران کودکی آن‌ها است تا چگونگی تأثیر این مؤلفه‌ها بر مؤلفه‌های دلپسند ذائقه معماری آن‌ها در دوره بزرگسالی مورد تحلیل و تطبیق قرار گیرد. لذا این پژوهش، از یک طرف به تبیین چیستی ذائقه معماری و حس مکان کودکی پرداخته و از طرف دیگر به این "پرسش" پاسخ داده است که چرا میان حس مکان کودکی و ذائقه معماری بزرگسالی فرد ارتباط وجود دارد و ماهیت این ارتباط چگونه است. بر اساس "یافته‌های این پژوهش" حس مکان فرد نسبت به بناهای دوره کودکی او به سه دسته کلی حس مکان مثبت (مکان لذت، مکان امن و مکان حسرت)، حس مکان منفی (مکان درد) و حس مکان خنثی (مکان تکرار) تقسیم شده و حس مکان مثبت و به طور خاص مکان حسرت، تأثیر محسوسی بر ذائقه معماری بزرگسالی او دارد. در این پژوهش، هم در جمع‌آوری داده‌ها و هم در طبقه‌بندی آن‌ها از روش‌های ترکیبی (مصاحبه‌های کیفی عمیق و وزن‌دهی کمی داده‌های آن) استفاده شده و تحلیل‌های عرضه شده نیز به صورت کیفی و محقق‌محور است.

کلیدواژه‌ها