نقش ارزشهای زیباییشناسانه در شکلگیری مجموعه ایلچیخان شهر یزد
نویسندگان
1 استاد گروه مرمت، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه مرمت، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
3 کارشناسی ارشد مرمت و احیاء بناها و بافتهای تاریخی، گرایش میراث شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
doi
10.22034/aaud.2023.378251.2749چکیده
زیباییشناسی، از مفاهیم کلیدی و کاربردی در حفاظت و ارزیابی مؤلفههای بصری و محتوایی مناظر و میراث شهری و معماری است. این مفهوم معیاری برای مطالعه ترجیحات بصری ساکنان و حفظ جریان زیست در بافتهای تاریخی است. مجموعه ایلچیخان با معماری متعلق به دورهی ﺻﻔﻮی، یکی از باارزشترین آثار تاریخی شهر یزد بوده که ارزشهای مختلفی چون تاریخی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، علمی و زیباییشناسی بر آن مترتب میباشد. مسئله اصلی تحقیق، کمرنگ شدن ارزشها و هویت مجموعه ایلچیخان است. فراموش شدن ارزشها و شناخت نادرست در این زمینه تأثیر نامناسبی در حفاظت از مجموعه و ارزشهای بهجای مانده در اثر دارد. هماکنون بخش زیادی از این مجموعه تخریب و بدون توجه و حفاظت رها شده است و روند تغییر هویت کالبدی و کارکردی مجموعه در حال افزایش است. در این تحقیق دو پرسش مطرح میشود: مقصود از ارزشهای زیباییشناسانه در مجموعه تاریخی ایلچیخان چیست؟ ارزش زیباییشناسانه چه نقشی در شکلگیری مجموعه ایلچیخان داشته است؟ هدف تحقیق معرفی مؤلفههای ارزش زیباییشناسی و نقش آنها در شکلگیری مجموعه ایلچیخان یزد است. این پژوهش به لحاظ ماهیت جزء تحقیقات کاربردی به شمار میآید و با رویکردی کیفی بر روی نمونه موردی مجموعه ایلچیخان متمرکز است. راهبرد پژوهش ترکیبی از راهبرد تفسیری تاریخی و راهبرد پیمایشی است و مطالعات میدانی، تصاویر هوایی و سندپژوهی ابزار مورد استفاده در پیشبرد تحقیق است. این تحقیق ضمن کنکاش درباره ارزشهای زیباییشناسی از دیدگاههای مختلف به ویژه معماری و شهرسازی، به مجموعه ایلچیخان بر اساس اسناد تاریخی و مؤلفههای کالبدی و کارکردی توجه کرده است. کنکاش در این زمینه نشان میدهد که ارزشهای زیباییشناختی در این مجموعه دارای دو وجه کالبدی و محتوایی است. به همین دلیل در شکلگیری و ساخت و نگهداری بنا مؤثر بوده و پایه و اساس ماندگاری آن تا کنون بوده است.