گونهشناسی و تحلیل پایداری لرزهای طاقهای شهر تاریخی ماسوله
نویسندگان
1 دکتری معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، تبریز، ایران.
2 استاد گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
3 دانشیار گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، تبریز، ایران (نویسنده مسئول).
4 دانشیار گروه فرش، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
doi
10.22034/aaud.2023.352656.2691چکیده
طاقها از کارآمدترین ابداعاتی هستند که معماران برای پوشش سقفها، دهانههای وسیع و همچنین بهعنوان عناصر تزئیناتی در بناهای مختلف از آنها بهره بردهاند. هدف پژوهش، گونهشناسی و نحوه عملکرد طاقهای شهر تاریخی ماسوله در هنگام وقوع زلزله است. سؤالات پژوهش بدین شرح است: در معماری شهر تاریخی ماسوله از چندین گونه مختلف طاق استفادهشده است؟ کدامیک از طاقهای ماسوله در هنگام وقوع زلزله از عملکرد سازهای مناسبتری برخوردار هستند؟ روش تحقیق، بهصورت مطالعات میدانی است و جهت تحلیل مقاومت زلزلهای طاقهای ماسوله از نرمافزار المان محدود آباکوس 2022 و اطلاعات زلزلههای شهرهای؛ بم (سال 1382)، رودبار منجیل (سال 1369) و طبس (سال 1357) استفاده شده است. نتایج پژوهش نشاندهنده آن است؛ شهر تاریخی ماسوله دارای 19 طاق است و طاقهای پنج او هفت تند و کند رایجترین گونههای طاق هستند. روش ساخت طاق بهصورت رومی رایجترین روشی است که در معماری ماسوله بهکار گرفتهشده است. نتایج پژوهش نشاندهنده آن است؛ 78 درصد از طاقهای ماسوله دارای ظرفیت مناسب سازهای در برابر زلزله هستند و محلههای کشهسر با 37 درصد و محله خانهبر با 21 درصد دارای بیشترین طاقها و محله ریحانهبر با 10 درصد دارای کمترین میزان بهکارگیری طاق در ماسوله هستند. همچنین نتایج تحلیلهای زلزلهای طاقهای 19گانه ماسوله نشاندهنده آن است؛ قوس هفت او پنج کند که بهصورت روش آجرچینی رومی واقع در محله اسدمحله است، دارای ضعیفترین عملکرد سازهای در برابر زلزله بوده است و طاق چهلوپنج درجهای با روش ساخت رومی واقع در محله مسجدبر، دارای مناسبترین عملکرد سازهای در شبیه زلزلهای بوده است.
