ارزیابی عدالت فضایی در اسناد توسعه شهری و آثار توزیعی آن، مورد مطالعاتی: شهر ارومیه
نویسندگان
1 دکتری شهرسازی، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، تبریز، ایران.
2 استادیار گروه شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، تبریز، ایران (نویسنده مسئول).
3 کارشناسی مهندسی عمران، دانشگاه آزاد واحد ارومیه، ارومیه، ایران.
doi
10.22034/aaud.2023.337238.2649چکیده
برای ارزیابی و نهادینهسازی عدالت بایستی مدیریت شهری توأمان به ساختارها و فرآیندهای تصمیمسازی (عدالت ساختاری) و نتایج و آثار و پیامدهای توسعه (عدالت توزیعی) توجه کند که ارزیابی آن در شهر ارومیه، هدف اصلی مقاله حاضر است. پژوهش حاضر، یک تحقیق بنیادی- کاربردی، قیاسی- استقرایی، ترکیبی (کمی و کیفی) و کتابخانهای مبتنی بر مطالعه موردی است که دادههای موردنیاز آن از آخرین اسناد و گزارشهای طرح جامع ارومیه و آخرین اطلاعات سرشماری مرکز آمار سال 1395 بهدستآمده است. در پژوهش حاضر برای بررسی عدالت توزیعی از تراکم کرنل، شاخص نزدیکترین همسایگی، قابلیت دستیابی ساکنان به خدمات و در نهایت رتبهبندی نواحی ارومیه از حیث دسترسی به خدمات با مدل ماباک (در نرمافزار GIS) و برای بررسی عدالت ساختاری به بازخوانی اسناد طرح جامع ارومیه با روش تحلیل گفتمان کیفی مبتنی بر شبکه نشانهشناسی فردینان دوسوسور استفاده شده است. نتایج نشان داد که سند طرح جامع ارومیه در مجموع سطح بسیار پایینی و حداقلی از عدالت را مدنظر قرار داده است و این موضوع (عدالت) را از زوایای کمتری مورد توجه قرار داده است و تعبیر سند از عدالت فضایی بیشتر بر بعد کالبدی معطوف است. در رابطه با ارزیابی عدالت توزیعی باید گفت که نابرابریهای زیادی بین مناطق و نواحی شهر ارومیه از حیث توزیع فضایی و دسترسی ساکنین به خدمات وجود دارد. درواقع پراکنش کاربریها و توزیع آنها عادلانه نیست و غالباً در نواحی مرکزی متمرکز شدهاند و لذا دسترسی ساکنین بهویژه نواحی حاشیهنشین به خدمات بسیار نامناسب میباشد.
