ارزیابی ایمنی لرزهای خانههای تاریخی شهر تبریز مطابق دستورالعملهای DPCM ایتالیا، مورد مطالعاتی: خانه علی مسیو
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد استحکام بخشی بناهای تاریخی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی، تبریز، ایران.
2 دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی، تبریز، ایران (نویسنده مسئول).
doi
10.22034/aaud.2023.344334.2676چکیده
هر ساله چندین بنای تاریخی به دلیل بلایای طبیعی از جمله زلزله در معرض خطر آسیب قرار میگیرند. حیاتیترین اقدام قبل از تقویت و مرمت بناهای تاریخی، ارزیابی ایمنی لرزهای آنها جهت شناسایی ضعفهای موجود است. ایتالیا از اولین کشورهایی است که به منظور ارزیابی بناهای تاریخی دستورالعملی اختصاصی تحت عنوان «دستورالعملهای ایتالیا جهت ارزیابی و کاهش خطر لرزهای» (DPCM) منتشر کرده است. این دستورالعمل شامل سه سطح ارزیابی است و همچنین برای سه دسته از بناهای مختلف کاربرد دارد. نتایج محاسبات دستی این دستورالعمل (سطح اول) در کوتاهترین زمان ممکن میتواند وضعیت کلی بنا را جهت انجام فعالیتهای مرمتی نشان دهد. در کشور ما ایران، چنین دستورالعملی درخصوص بناهای تاریخی موجود نیست، بنابراین در این مطالعه پژوهشی جهت اعلام نیاز به توسعهی دستورالعملی جهت ارزیابی بناهای تاریخی در ایران، وضعیت ایمنی خانه تاریخی علی مسیو شهر تبریز در حالت حد نهایی (SLU)و حالت حد آسیبپذیری (SLD) بر اساس محاسبات دستی و محاسبات عددی پیشنهادشده در دستورالعمل DPCM ایتالیا مورد بررسی قرار گرفت. آنالیز پوشآور بنا (مدلسازی عددی) بر اساس مدلسازی سهبعدی به روش قاب معادل در نرمافزار 3MURI.13 انجام شد. براساس یافتههای حاصل از هر دو سطح ارزیابی، مقایسه بین نتایج بهدست آمده انجام شد. در نتیجه، دادههای حاصله از هر دو سطح ارزیابی خانه تاریخی علی مسیو نشان داد که این بنا در حالت حد نهایی ایمن نمیباشد، اما در حالت حد آسیبپذیری ایمنی مناسبی را نشان میدهد. علاوه بر این، نکته قابل توجه نتایج بهدست آمده این بود که محاسبات دستی ارائهشده در دستورالعمل ایتالیا محافظهکارانهتر عمل میکند به دلیل اینکه مقدار شاخص ایمنی و مقاومت برشی بناها را کمتر از مقادیر بهدست آمده از محاسبات عددی ارائه میدهد. اما این نکته قابل ذکر است که روشی مفید و کاربردی پیش از انجام فعالیتهای مرمتی است.