تحلیلی نظاممند بر ادبیات شهر خلاق و شناسایی مؤلفهها و شاخصهای آن
نویسندگان
1 دانشیار گروه طراحی شهری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران (نویسنده مسئول).
2 دانشجوی دکترای شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
doi
10.22034/aaud.2023.304575.2557چکیده
حرکت به سمت ایجاد و تحقق شهر خلاق به دلیل جایگاه شهر بهعنوان محل شکلگیری بسترهای جامعه دانایی، اهمیت و محور بودن شهرها در توسعه اقتصادی بسیار ضروری و مهم است. بهرهگیری از مؤلفهها و شاخصهای این نظریه به رشد و شکوفایی اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و فضایی شهرها کمک میکند؛ بنابراین پژوهش حاضر سعی بر آن داشته تا با هدف شناخت مؤلفهها و شاخصهای شهر خلاق مروری بر ادبیات نظری مفهوم شهر خلاق داشته باشد. این امر از طریق تحلیل منابع مرتبط با پژوهش به شیوهای نظاممند صورت گرفت. با جستجو در بین منابع بر مبنای عنوان و با کلیدواژههای «شهر خلاق» و «خلاقیت شهری»، 58 مقاله از پایگاههای «ساینس دایرکت» و «گوگلاسکولار» مدنظر قرار گرفتند که در نهایت پنج بعد اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی، محیط زیستی، نهادی- حکمروایی و کارکردی- فضایی در قالب ۱۵ مؤلفه و ۱۳۴ شاخص، استخراج و استنباط شد. در بعد اجتماعی و فرهنگی شاخصهایی چون: گردشگری فرهنگی، سرمایههای اجتماعی، تنوع فرهنگی- اجتماعی و در بعد اقتصادی نیز شاخصهایی نظیر: گردشگری اقتصادی، کارآفرینی شهری، نوآوری و صنایع خلاقه و در بعد نهادی حکمروایی هم شاخصهایی مانند: حاکمیت خلاقانه، مدیریت یکپارچه، مشارکت مردمی و در بعد زیستمحیطی شاخصهایی نظیر: شبکه سبز شهری، کیفیت اقلیمی و آبوهوایی و در نهایت در بعد فضایی- کالبدی توجه به هویت کالبدی و معماری و شهرسازی بومی و بازآفرینی و برندسازی شهری از مهمترین شاخصهای مطرح در توسعه شهری از منظر شهر خلاق است. در پایان نیز مدل شهر خلاق متشکل از لایههای مختلف مفهومی، الزامات و پیامدها ارائه شد. نوآوری این پژوهش در مرور نظاممند ادبیات شهر خلاق از طریق شناسایی و سنتز مطالعات جدید قابل دسترس در این حوزه و همچنین بهکارگیری بیانیه پریزما است.
