اصول طراحی فضای آموزشی، با رویکرد بهبود عملکرد کودکان مبتلا به «اختلال یادگیری»
نویسندگان
1 استادیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران (نویسنده مسئول).
2 پژوهشگر دکتری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.
3 دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.
4 کارشناسی ارشد تکنولوژی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
doi
10.22034/aaud.2023.318212.2588چکیده
اختلال یادگیری یکی از مشکلات شایع رفتاری در کودکی است که باوجود اینکه در سنین قبل از مدرسه قابل شناسایی است ولی معمولاً در دوران مدرسه شناخته میشود. این اختلال معمولاً مشکلات تحصیلی همچون ضعف در عملکرد تحصیلی، مردود شدن و حتی ترک تحصیل را با خود به همراه میآورد و باعث عدم سازگاری این دانشآموزان در مدرسه و ایجاد اخلال در روند آموزش میشود. کنترل این اختلال در دوران کودکی میتواند آسیبهای جبرانناپذیر آن در دوران بزرگسالی را به حداقل برساند. حال با توجه به تأثیر نقش محیط در رفتار انسان، سؤال پژوهش حاضر این است که محیط آموزشی استاندارد برای بهبود عملکرد کودکان مبتلابه اختلال یادگیری چه ویژگیهایی باید داشته باشد؟ هدف از این پژوهش تبیین اصول طراحی محیط آموزشی در جهت بهبود عملکرد کودکان مبتلابه اختلال یادگیری است. تحقیق حاضر کاربردی بوده و روش تحقیق انتخابی توصیفی- پیمایشی است. یافتههای تحقیق نشان داد با توجه به اینکه کودکان مبتلابه اختلال یادگیری برحسب میزان ناتوانیشان نیازهای متفاوتی دارند، مدارس باید مجموعهای از مکانهای آموزشی دربرگیرنده نیازهای متنوع این دانشآموزان، برای ارائه خدمات بهتر فراهم کنند. هفت مدل کلی (مدل کلاس درس معمولی، مدل مشاوره، مدل سیار، اتاق مرجع، کلاس ویژه، مدرسه روزانه جداگانه و مدارس شبانهروزی) برای فضای آموزشی کودکان مبتلابه اختلال یادگیری پیشنهاد شده است. نتیجه این پژوهش شامل مجموعهای از اصول در طراحی محیط آموزشی است که مطابق با تأثیر بر بهبود عملکرد کودکان مبتلابه انواع اختلال یادگیری (به تفکیک اختلال محاسبه، خواندن و نوشتن و همچنین ویژگیهای مشترک بین سه اختلال) طبقهبندی شدهاند. نتایج این پژوهش نشان میدهد کیفیتهای معماری (کیفیت فرمی، کیفیتهای مرتبط با روشنایی و رنگ، کیفیتهای صوتی، کیفیت عملکردی، کیفیتهای چیدمان و مبلمان، کیفیتهای طراحی مبتنی بر ادراک و حواس در ارتباط با طبیعت و کیفیت امنیت و آرامش روانی فضا)، موجب ارتقاء عملکرد کودکان مبتلابه اختلال یادگیری میشود.