بررسی مولفههای موثر بر کیفیت طراحی فضای مسکونی در بافتهای ناکارآمد میانی، مورد مطالعاتی: محله عمان سامانی اصفهان
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول، ایران.
2 استادیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول، ایران (نویسنده مسئول).
doi
10.22034/aaud.2023.349028.2683چکیده
طراحی مسکن با کیفیت، با ایجاد تعادل میان معماری و محیط، فضایی مطلوب برای ساکنان بهوجود میآورد. بافتهای ناکارآمد به دلیل معضلاتی که دارند نیازمند توجه بیشتری برای در نظر گرفتن مولفههای تاثیرگذار در کیفیت طراحی مسکن هستند تا علاوه بر پاسخگویی به این معضلات با ایجاد فضای مسکونی باکیفیت از خالی شدن این مناطق از سکنه و جابهجایی آنها جلوگیری کند. این پژوهش با هدف بررسی انواع مداخلات رایج برای طراحی مسکن در بافتهای ناکارآمد میانی شهر اصفهان (محله عمان سامانی) و تعیین مهمترین مولفههای موثر بر کیفیت طراحی در فضای مسکونی این بافتها شکل گرفته است که بر اساس ماهیت و روش توصیفی- تحلیلی میباشد و روش آن در دو مرحله خلاصه میشود. مرحله اول شامل، گردآوری اطلاعات و تبیین چارچوب نظری پژوهش شامل بررسی رویکردهایی که برای طراحی در بافت ناکارآمد استفاده میشود؛ همچنین تعیین مولفههای کیفیت فضای مسکونی با مطالعات کتابخانهای، استفاده از پژوهشهای پیشین، مصاحبه و مشاهده میباشد. مرحله دوم برای تعیین الویت و وزندهی مولفهها با کسب نظر متخصصین و استفاده از ابزار پرسشنامه میباشد. بررسیها نشان داد امروزه به دلیل مشکل اصلی بافتهای ناکارآمد میانی که عمدتاً ریزدانگی پلاکها میباشد، در بیشتر موارد از الگوی تجمیع به عنوان راهی برای حل مشکل نوسازی در زمینه مسکن استفاده میشود. همچنین مقیاس محله با کسب بیشترین وزن، علاوه بر روشن شدن اهمیت شش مولفه "دسترسی، تداوم کالبدی، تنوع کاربری و خدمات، همجواری با کاربریهای سازگار، هویت و شناسه و تداوم اجتماعی" ضرورت شناخت دقیق ویژگیهای بافت را پیش از طراحی مسکن مشخص ساخت. ضمن اینکه مولفه "تراکم" به عنوان مهمترین مولفه از میان سه مقیاس اصلی، ضرورت توجه به ظرفیتهای بافت در سطح محله برای جلوگیری از سرریز جمعیت نابجا به محدودههای مورد تجمیع با حفظ ساکنین قدیمی آنها را روشن ساخت.