فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

توجه به مولفه‌های محیطی، ارتباط انسان و محیط در طراحی معماری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در پژوهش‌های مختلف به بررسی مفاهیم متعدد تاثیرگذار در این رابطه، و کاربرد آن در فرآیند طراحی معماری پرداخته شده است. یکی از تاثیرگذارترین مفاهیم در این رابطه مفهوم قابلیت1 می‌باشد. علی‌رغم پژوهش‌های متعدد در حوزه ارتباط انسان و محیط، کم‌تر به مفهوم قابلیت محیط در معماری و ارائه ساختارهای تاثیرگذار این مفهوم، در شکل‌گیری دستورالعمل‌های طراحی پرداخته شده است. این مقاله با تاکید بر اهمیت مفهوم قابلیت در طراحی محیطی به بررسی ابعاد و وجوه این مفهوم و ارتباط ساختاری آن با مولفه‌های فعالیت، کالبد و معنا در مکان می‌پردازد. بدین منظور، مقاله به تبیین قابلیت فضاهای باز (به عنوان هسته‌های اصلی شکل‌دهنده معنا) در مجتمع مسکونی اکباتان، پرداخته و با ارائه مدل ارتباطی مولفه‌های قابلیت در طراحی به بررسی نقش مولفه‌ها و تاثیر آن‌ها در طراحی می‌پردازد. پژوهش حاضر کمی- کیفی و از نوع کابردی می‌باشد. در این مقاله پس از جمع‌آوری داده‌ها و تلخیص آن‌ها اقدام به دسته‌بندی داده‌های آماری گردید. که این کار با تشکیل جداول توزیع فراوانی فعالیت‌ها انجام گردیده، و سپس اطلاعات کمی حاصل از پرسش‌نامه از طریق نرم افزار تحلیلی- آماری SPSS20 تجزیه و تحلیل گردیده است. در نهایت رابطه، تاثیر و تفاوت بین متغیرها به صورت میزان همبستگی سنجیده شده است. بخش دیگری از یافته‌های کیفی تحقیق از طریق داده‌های استخراج‌شده از مصاحبه نیمه سازمان‌یافته و مشاهده استخراج گردیده است. نتایج نشان می‌دهد، مفهوم قابلیت نقش اساسی در ایجاد پیوند بین کاربران و محیط‌های مسکونی داشته و این مفهوم در گروه‌های سنی کودکان و نوجوانان به سمت ابعاد ذهنی- شناختی قابلیت بوده و در گروه‌های سنی بزرگسالان و سالمندان عمدتاً بر جنبه‌های کالبدی- فعالیتی قابلیت فضا می‌باشد.