ارزیابی مولفههای طراحی محیطی موثر بر امنیت، مورد مطالعاتی: مرکز محله سنگ سیاه شهر شیراز
نویسندگان
1 دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.
2 استادیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
3 کارشناسی ارشد معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.
doi
10.22034/aaud.2023.304624.2551چکیده
امنیت یکی از بهروزترین مباحث در شهرسازی و معماری به خصوص در مقیاس محله است، زیرا از تأثیر عوامل محیطی بر آن نمیتوان چشمپوشی کرد. لذا هدف این مقاله شناسایی تمامی مولفههای طراحی محیطی مؤثر بر ارتقاء امنیت در مرکز محله به صورت یک مدل مفهومی جامع و ارزیابی میزان تأثیر هر کدام از آنها در مرکز محله سنگ سیاه است. در گام مرور ادبیات، تمامی ابعاد و مولفههای طراحی محیطی امنیت در محله شناسایی و در قالب مدلی مفهومی تدوین و با استفاده از تکنیک دلفی اصلاح شده است. سپس مدل فوقالذکر در مرکز محلهی سنگسیاه (نماد هویت اجتماعی-فرهنگی بافت تاریخی شیراز)، مورد ارزیابی قرار گرفته است. این مرحله با استفاده از روش تحقیق مورد پژوهی و پیمایشی و ابزار پرسشنامه بین 98 نفر از مردم محله انجام شده است. روش نمونهگیری «تصادفی خوشهای» میباشد. یافتههای تحقیق گویای آن است که در بعد فعالیتی- خدماتی، مردم و متخصصین با دو بیان متفاوت به دنبال به وقوع پیوستن فعالیتهای فرهنگی در قرارگاههای رفتاری هستند و تفاوت معنیدار در این موضوع خود شاخصه مشارکت است که مورد توجه مردم میباشد. در بعد اجتماعی نیز به زعم مردم، اعتماد و همبستگی بین آنها در بهکارگیری شاخصههای نظارت طبیعی، تعلق خاطر که مورد توجه آنها و متخصصین میباشد، میتواند به ارتقا امنیت در محله منجر شود. در بعد معنایی دیدگاه مشترکی وجود داشته و هر دو گروه مردم و متخصصین شاخص سرزندگی را به عنوان تاثیرگذارترین مقوله در ارتقا امنیت دخیل میدانند. در بعد کالبدی عمدتاً متخصصین با مقوله زیباییشناسی به دنبال تحقق اهداف ایمنی خود بوده در حالی که مردم بیشتر نگاه کارکردی به آن دارند.
