ارتقاء تعامل سالمندی و مکان، مورد مطالعاتی: سالمندان ایرانی مقیم تورنتو

نویسندگان

1 استاد گروه معماری، دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

2 استاد، گروه معماری، دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دکتری معماری، پردیس بین‌‌الملل کیش، دانشگاه تهران، کیش، ایران.

doi
10.22034/aaud.2022.294384.2546
چکیده

محیط‌های مسکونی کنونی، آشکارا برای فعالیت‌ها و نیازهای سالمندان طراحی نشده‌‌اند و پرداختن به کیفیت تعاملات سالمندان با محیط کالبدی پیرامون ضروری است. از طرفی نسبت درصد جمعیت سالمندان به کل جمعیت در دهه‌های آتی رو به افزایش است و جمعیت جهان به طور عام و ایران به طور خاص رو به سالمندی است. بنابراین در راستای رسیدن به ادراکی نظری و کاربردی از موضوع تعامل سالمندی در مکان؛ این پژوهش با هدف فهم چگونگی شکل‌گیری چنین تعاملی انجام شده است. برای رسیدن به این هدف، استراتژی پژوهشی کیفی انتخاب و سپس پروتکل مصاحبه بر اساس پنج بخش موضوعی شکل گرفت. سالمندان جامعه ایرانیان مقیم کانادا به عنوان نمونه‌‌های مورد مطالعه در دو گروه با تعداد مصاحبه‌شوندگان 43 نفر در موقعیت مکانی شهری و گروه دوم با تعداد مصاحبه‌شوندگان 50 نفر در حاشیه‌‌ شهر انتخاب شدند. پس از انجام مصاحبه‌‌های عمیق و به اشباع رسیدن پاسخ‌ها جامعه آماری کافی به نظر رسید. داده‌‌های حاصل از مصاحبه باز، موضوع‌های مشترکی را درباره احساسات سالمندان به مکان و فرآیند تأمل جهت تصمیم‌‌گیری برای سالمندی در مکان یا نقل مکان نشان داد. پنج کدگذاری موضوعی: اهمیت خانه؛ راحتی و آسایش خانه؛ ویژگی‌‌های محله و جامعه؛ دشواری مدیریت امور منزل و دغدغه‌‌های امنیت و ایمنی از طریق داده‌‌های کیفی دنبال شد. نتایج پژوهش نشان داد که سالمندان اغلب از چشم‌انداز کارکردی به خانه می‌‌نگرند و به آن دسته از ویژگی‌های محیطی که ماهیت غیرحمایتی دارند، اشاره صریح می‌کنند. در انتها، با استناد به یافته‌‌های پژوهشی، مفهوم خانه‌‌ حمایت‌‌کننده‌‌ از تعامل سالمندی در مکان از طریق شش مؤلفه (طراحی چندین حیطه برای خانه؛ ایجاد مرزهای نفوذپذیر و حاشیه‌‌های شفاف؛ ایمنی محیط؛ تقویت دسترسی‌‌پذیری آشپزخانه؛ سرویس بهداشتی و حمام‌‌های حمایت‌‌کننده سالمندی در مکان و دسترسی به طبیعت) با محوریت محل سکونت سالمندان تعریف شده است.

کلیدواژه‌ها