جستاری بر نقش نشانه‌های زمانی در تحلیل آثار معماری

نویسندگان

1 مربی گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران (نویسنده مسئول).

doi
10.22034/aaud.2023.274522.2433
چکیده

حس مخاطب در مواجهه با مکان معماری، با تسلسل (مکان‌‌مندی) و توالی (زمان‌‌مندی) فضایی مرتبط بوده و شناخت نقش مفهوم زمان در ایجاد وابستگی مکانی حائز اهمیت است، زیرا مکان موقعیتی است که با حفظ توالی رویدادها، مخاطب را در دریافت فهم کاملی از هستی خود یاری می‌‌نماید. در این راستا، انطباق مفاهیم معماری با مبانی نشانه‌شناسی زمان جهت شناخت جایگاه مفهوم زمان در معماری، گامی موثر در ارتقاء شیوه‌های تحلیل معماری خواهد بود. این پژوهش از تحلیل روابط نظام‌‌های دلالتی در «مقاطع یا مقطعی از زمان» و یکی از گونه‌های تحلیل نشانه‌‌شناختی، در بُعد همنشینی بهره می‌‌گیرد؛ لذا با تکیه بر نقش نشانه‌های زمانی در تسلسل و توالی فضایی، و ارتباط آن‌ها با عناصر کالبدی معماری، تاثیر الگوهای زمانی بر آثار معماری به‌مثابه شیوه‌‌ای تحلیلی مطالعه می‌‌شود. با عنایت به مبانی نشانه‌شناختی به عنوان رویکرد منتخب تحقیق، دستیابی به فهم چگونگی نقش‌‎آفرینی زمان در تحلیل‌‌های معمارانه، با شناسایی ارتباط مفاهیم نشانه‌های زمانی با مصادیق معماری سنتی انجام خواهد شد. دستاورد نظری این تحقیق، بسط نظریه‌‌های مرتبط پیشین، پر کردن خلاءهای نظری و غنا بخشیدن به ادبیات تحلیل نشانه‌شناختی آثار معماری بوده و نتیجه عملی آن درک چگونگی ورود مفهوم زمان به تحلیل آثار معماری به واسطه قواعد نشانه‌‌های زمانی است؛ مفهوم‌سازی نشانه‌های زمانی توسط کالبد فضا، از طریق تحلیل نظام‌‌های نشانه‌‌ای مکان، موجب افزودن مفهوم زمان به گستره تحلیل معماری است، که به واسطه «تحلیل مفهومی» خط تحول و توالی مفهوم زمان با مکان میسر می‌شود. در مقوله روش تحقیق، با بهره‌گیری از پیشینه قابل توجه نشانه‌‌شناسی معماری، در مرحله گردآوری داده‌‌ها و تکمیل ادبیات موضوع، از مطالعات اسنادی و کتابخانه‌‌ای و در بخش تحلیل داده‌‌ها که به موازات تبیین مبانی ارائه می‌‌شوند، به منظور ساماندهی داده‌‌ها، تدوین چارچوب مفهومی و بسط مبانی موضوع در حوزه معماری، از روش توصیفی- تحلیلی و راهبرد استدلال منطقی استفاده خواهد شد.

کلیدواژه‌ها