کاربرد ترکیب ژئوشیمیایی در تعیین سنگ مادر رسوبات تخریبی: مطالعه موردی از رسوبات جنوب و باختر دریاچه ارومیه

نویسندگان

1

2 دانشگاه آزاد اسلامی

3

4 دانشگاه پیام نور

doi
10.22071/gsj.2022.336034.1989
چکیده

دریاچه ارومیه که یک فرورفتگی زمین‌ساختی در شمال باختر ایران است، سالانه دریافت کننده مقادیر زیادی رسوبات فرسایش یافته از ساختارهای زمین‌شناسی اطراف این دریاچه است. در نتیجه خشکسالی­‌های متوالی سال­‌های اخیر، این رسوبات مستعد ایجاد بادرفت در معرض فرسایش بادی قرار گرفته و بنابراین یک منشأ مهم برای انتشار رسوبات در طی توفان­‌های گرد و غبار است. در این پژوهش، رسوبات حاشیه جنوبی و باختری دریاچه پلایایی ارومیه از جنبه­ تعیین سنگ منشأ مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. رسم نمودارهای دوتایی مانند نسبت Th/Co‌ به La/Sc‌ و TiO 2 به Al 2 O 3 و مقایسه نسبت عناصر کمیاب مانند La/Sc, Th/Sc, La/Co, Th/Co و Cr/Th بیانگر منشأ سنگ‌­های آذرین عمدتا فلسیک و بعضا بازیک برای این رسوبات است. رسم نمودار­های عنکبوتی برای عناصر اصلی و کمیاب موجود در رسوبات مورد مطالعه، فقیر­شدگی آنها نسبت به V Sc, Cr, و Ni و غنی­‌شدگی Sr و Th را نشان می­‌دهد که وجود سنگ منشأ اسیدی و بعضا مافیک تا اولترامافیک را تأیید می­‌کند. ژئوشیمی عناصر اصلی از طریق قرار دادن مقادیر  SiO 2 در برابر مجموع Al 2 O 3 K 2 O, و Na 2 O و همچنین مقدار اندیس شیمیایی هوازدگی، شرایط آب و هوایی خشک را در زمان رسوب‌گذاری رسوبات دریاچه ارومیه نشان می‌دهد.