گونه‌شناسی فضایی در بازار تبریز مبتنی بر منظر صوتی

نویسندگان

1 استاد گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

2 دکتری شهرسازی اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

3 دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران (نویسنده مسئول).

doi
10.22034/aaud.2023.266838.2400
چکیده

منظر صوتی، کیفیت ادراکی از صداهای شنیده‌‌شده است. در تحقیق حاضر منظرهای صوتی مجموعاً نُه فضا از سه گونه فضایی در بازار تبریز، راسته‌‌بازارها، تیمچه‌‌ها و سراها مورد بررسی قرار می‌‌گیرد. پژوهش در پی مشخص کردن چگونه درک شدن منظر صوتی سه گونه‌ی فضایی بازار و نحوه اثرگذاری ویژگی‌‌های فضایی بر کیفیت منظرهای صوتی فضاهای مورد مطالعه است. برای نیل به هدف تحقیق، مؤلفه‌‌های ادراکی منظر صوتی توسط افراد حاضر در فضاهای مورد مطالعه از بازار تبریز پیمایش شده است. این ارزیابی بر اساس امتیازدهی 384 نفر به بلندی ادراکی صدا، آسایش صوتی، مقبولیت منابع صوتی و توصیف‌گرهای منظر صوتی با استفاده از پرسش‌نامه انجام پذیرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌‌دهد کیفیت منظرهای صوتی گونه‌‌های مختلف فضایی بازار تبریز تحت تأثیر خصیصه‌‌ها و کیفیات محیطی و منابع صوتی می‌‌باشد. در فضاهای ایستا و کم‌‌جمعیت که امکان مکث و تماشا فراهم است، منظر صوتی دلپذیرتر است. ازدحام جمعیت مشخصاً سبب کاهش کیفیت ادراکی منظر صوتی می‌‌گردد. صداهایی که بروزی ناگهانی در فضاهای آرام دارند، به واسطه اختلاف تراز شدت صوت تأثیر سوء در آرامش صوتی و به طور کلی کیفیت منظر صوتی می‌‌گردند. لذا در مطالعات مربوط به منظر صوتی فضاهای آرام شهری، همانند بازار تبریز، ضروری است مؤلفه‌‌ای تحت عنوان وضوح منظر صوتی شهری مورد توجه قرار گیرد. هم‌چنین اگر منابع صوتی منطبق با توقعات صوتی کاربران باشد؛ به بیانی دیگر، جنس صداهای شنیده‌‌شده در فضا با ماهیت آن همگون باشد، مقبولیت منابع صوتی بیش‌تر و کیفیت منظر صوتی قابل قبول‌‌تر است.

کلیدواژه‌ها