نقش شبکه فضای میانوند در خلق دینامیسم درون‌شهری با تمرکز بر مراکز محلات شهر همدان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ایران.

2 استادیار، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 استادیار گروه معماری، دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

4 استادیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

doi
10.22034/aaud.2022.224740.2165
چکیده

پویایی فضا همواره فرصتی برای ایجاد رابطه قوی‌تر میان مکان و جامعه، جهت توسعه حیات شهری است. از آن جایی‌که ایجاد و توسعه فضاهای درون‌شهری، نظیر محلات می‌تواند در شکل‌گیری حیات اجتماعیِ پویا تأثیر به‌سزایی داشته باشد، می‌توان مراکز محله را در حکم فضای میانوند به ‌منظور دستیابی به خدمات، ایجاد حس تعلق به مکان در ساکنان و سرزندگی محله باززنده‌سازی کرد. این پژوهش بر آن است که با رویکرد TND به بررسی نقش کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و محیطی در سامانه‌های فضایی میانوند درون‌شهری در جهت پویایی فضا بپردازد. مفاهیمی که حذف عجولانه آن‌ها در معماری امروزی لطمه‌های جبران‌ناپذیری به دینامیسم حیات جمعی در شبکه درون‌شهری شهرها وارد کرده است. به ‌منظور دستیابی به هدف پژوهش، ابتدا با استفاده از روش استدلال منطقی به تحلیل محتوایی- کیفی بافت مراکز محلات در شهر همدان پرداخته شد. در پی تحلیل کیفی، شاخص‌های مؤثر در دینامیسم فضای میانوند محلات استخراج گردید. این نوشتار با هدف غربالگری مؤلفه‌های مؤثر در دینامیسم درون‌شهری، در پی پاسخگویی به این پرسش است که نقش شاخصه‌های فضای میانی در پویایی محلات و فضای شهری چیست و با چه رویکردی می‌توان به این مهم دست یافت؟ برای پاسخ به این پرسش و جهت تدقیق مطالعه از رویکرد آمیخته استفاده شده است و کندوکاو صورت‌گرفته در بخش کیفی، به ‌صورت کمّی بررسی و تبیین گردید. بنابراین روند کلی این پژوهش با استدلال منطقی، تحلیل، جمع‌بندی و استخراج شاخصه‌های کیفی در چمن‌های مورد‌ مطالعه، آغاز شده و در روش کمی اهمیت ضرایب و شاخصه‌ها به روش آنتروپی و تکنیک تاپسیس تحلیل و ارائه می‌شود. دستاوردهای پژوهش نشان‌دهنده آن است که بر اساس محرک‌های توسعه بازآفرینی شهری، حوزه‌های متعددی از جمله ابعاد فضای میانی، چیدمان فضایی، تنوع عملکرد اقتصادی و ریزساختارهای حیات اجتماعی- فرهنگی در بافت درون‌شهری چمن، نقش فزاینده‌ای در سرزندگی محلات و ایجاد دینامیسم شهری دارند.

کلیدواژه‌ها