تبیین ساختار فضایی بافت محلات شهر، با نگاهی به شهر کرمان
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استاد، گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.
3 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
4 استادیار، گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.22034/aaud.2019.185039.1877چکیده
بافت شهر به انواع و اشکال مختلف مورد مباحثه و تجزیه و تحلیل قرار میگیرد. یکی از انواع و اشکال مباحثه، «ساختار فضایی بافت» است. به زبان ساده، ساختار به ویژگیها و عناصری از هر چیز دلالت میکند که نبود آنها به معنی نبود یا عدم وجود آن چیز میباشد. این مقاله پس از تعریف مفاهیمی چون «فضا و مکان»، به معرفی انواع مکانهای همگانی شامل «معابر، میدان و میدانچه، آب کنارها، فلکه، پله راه، پیاده راه، پشت بامهای عمومی، ورودی (دروازه) شهر و محلات، بوستان و باغهای عمومی، فضاهای خالی بین مجتمعهای مسکونی، راسته بازارها و پاساژها و صحن برخی از مساجد» پرداخته است. اشتراکات و افتراقات واژههایی چون «سازمان فضایی و ساختار فضایی» مورد بررسی واقع شده و عناصر تشکیلدهنده ساختار فضایی ارائه شده است. از آن جایی که مکانهای عمومی کهن (در محلات قدیمی) و فضاهای شهری نو (در محلات جدید)، جزو مهمترین عناصر و اجزای تشکیلدهنده ساختار فضایی محلات میباشند، تلاش شده تا نقش آنها در شکلگیری ساختار فضایی هر یک از محلات درونی، میانی و پیرامونی شهر تبیین گردد و نیز ارتباط یا عدم ارتباط آنها در ساخت کالبدی- فضایی محلات جدید و قدیمی و بالعکس مشخص شود. در طی تحقیقات و بررسی نظرات اندیشمندان پیرامون موضوع، روند انجام پژوهش به این منتج شد که برای پرداخت به موضوع «ساختار فضایی بافت شهر»، بایستی از مسیر معرفی نمایانگرهای طراحی شهری گذشت و بر اساس آن برای محلات منتخب از شهر کرمان شاخصهایی را درنظر گرفت که بتوان وضعیت ساختاری آنها را با یکدیگر مقایسه نمود. روش پژوهش به صورت توصیفی- تحلیلی بوده و جمعآوری اطلاعات از طریق منابع کتابخانهای، اینترنتی و نیز مشاهدات و فعالیتهای میدانی در شهرهای ایران؛ از جمله کرمان در سالهای اخیر میباشد.