رتبه‌‌بندی نوین مراکز چندمنظوره شهری با تمرکز بر مفهوم شادی

نویسندگان

1 استادیار گروه معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دکتری معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 استادیار گروه معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

doi
10.22034/aaud.2022.249204.2316
چکیده

مفهوم شادی به دلیل پیچیدگی و تنوع جهان‌‌بینی انسان در ادوار مختلف، تعاریف متفاوتی را به خود دیده است. در دوران باستان تا عصر روشنگری شادی تنها در حوزه سعادت، لذت و ایدئولوژی تعریف شده بود اما با آغاز عصر صنعت تا اواسط قرن بیستم، سنجه‌‌های عددی- اقتصادی در تعریف آن شروع به نقش‌آفرینی کردند. این نقش با شروع نیمه‌‌ی دوم قرن بیستم و پررنگ شدن مطالعات میان‌‌رشته‌‌ای در حوزه اقتصاد شادی، جایگاه روابط و تعاملات اجتماعی را به عنوان شاخصی تعیین‌‌کننده در مؤلفه‌‌های اقتصادی بر شادی تبیین کرد. در این مقاله، با توجه به نقش مراکز چندمنظوره شهری در امکان شکل‌‌دهی به تعاملات اجتماعی نوین، سعی شده است که با تعریف مؤلفه‌‌های شادی میزان اهمیت هرکدام از آن‌‌ها در مراکز چندمنظوه شهری با توجه به وجود کاربری‌‌های مختلف تجاری، فرهنگی و تفریحی در شش گزینه شامل مراکز چندمنظوره کوروش، ارگ، گالریا، سمرقند، هروی و کیان در شهر تهران مشخص شود. در این راستا، ابتدا بر مبنای تحلیل مطالعات پیشین، با محوریت شناسایی مؤلفه‌‌های تأثیرگذار بر افزایش تعاملات اجتماعی و شادی مخاطبان در مراکز چندمنظوره شهری، سه مؤلفه تنوع، تراکم و طراحی فضای گسست به عنوان معیارهای اصلی تحلیل سلسه‌مراتبی تعریف شدند. سپس، با توجه به نیاز رتبه‌‌بندی مراکز معرفی شده، مدل چندشاخصه‌ی سه سطحی بر اساس سه معیار اصلی (تنوع، تراکم و طراحی فضای گسست) و نُه زیرمعیار (سینما، رستوران و فودکورت، فضای بازی، فروشگاه‌‌ها، آسانسور و پله‌‌برقی، ارتباط با فضای باز، گشودگی افقی، فضای اشتراکی و امنیت) طراحی و اجرا شد. نتایج حاکی از اهمیت نقش طراحی فضا در قالب وجود فضای گسست به ‌عنوان مؤثرترین معیار در اولویت‌‌بندی فضای چندمنظوره بر اساس مطلوبیت شادی است. علاوه ‌بر آن، با استناد به تحلیل به‌ دست‌آمده، مشخص شد که مرکز چندمنظوره کوروش با بالاترین رتبه در رقابت با سایر گزینه‌‌ها، فضای شادتری را برای متقاضیان خود فراهم آورده است.

کلیدواژه‌ها