چالش مالیت بر بافتهای تجدیدپذیر انسانی: تحلیل تطبیقی حقوق ایران و آمریکا
نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق خصوصی دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران
doi
10.22054/jplr.2025.87325.2947چکیده
تحول پزشکی و رشد سریع آن منجر به تجزیه بافتهای انسانی و تحلیل سلولی شده است. تحقق این امر منجر به اکتشاف سلولها و بافتهای منحصر به فرد شدی شده که گاه نجات جان بیماران دیگر و گاه جلوگیری از ابتلا به بسیاری از امراض بدان وابسته است. فراوانی استفاده پزشکان و شرکتها در حقوق آمریکا از این بافتها و کسب منافع فراوان منجر به طرح دعاوی متعددی در این زمینه شده است. رویه قضائی این کشور با نفی مالیت بافتهای انسانی از یکسو و تمرکز بر کسب رضایت آگاهانه از بیمار، به دنبال نوعی توازن در رعایت منفعت فردی و مصالح اجتماعی است که تاکنون نیز ادامه یافته است. حقوق ایران در خصوص مالیت بافتها فاقد هرگونه مقرری است. به نظر نگارنده طرح نظریه سلطه ضعیف موجد حق اختصاصِ شخص نسبت به بافتهای انسانی میتواند بهعنوان مدلی جامع و ملائم با فقه و حقوق ایران پاسخگوی چالشهای کنونی نظام حقوقی باشد. از آثار نظریه مالیت عرفی و نه قانونی بافتها و در نتیجه ایجاد حق اختصاص، بطلانِ معاملات معوض و صحت اهدای معوض یا غیرمعوض این بافتها میباشد. اهدای مکرر در هر حال مادامی که صدق تجارت ننماید، صحیح و تصرف من غیر حقِ دیگران از جمله پزشکان در آن غصب و مشمول احکام غصب میباشد.