تفاوت نگرش مردم با کارشناسان نسبت به حفاظت و تغییر معماری تاریخی
نویسندگان
1 استادیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران (نویسنده مسئول).
2 استاد، گروه معماری، دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 استاد گروه مرمت بناها و بافت های تاریخی، دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22034/aaud.2020.201207.1986چکیده
معماری تاریخی به عنوان تجسم ارتباط انسانها با فضای معماری در طول تاریخ، دارای ارزشهایی است که آن را از دیگر فضاها متمایز میکند. از سوی دیگر، زنده ماندن فضای معماری در زمان، در گرو تغییر آن میباشد؛ البته تغییری که ارزشهای آن را نیز حفظ نماید. مردم عادی نیز به عنوان اصلیترین مدرکین تاریخیبودن فضا به عنوان یکی از ابعاد کیفیت محیط در طول زمان، اصلیترین حافظین محیط تاریخی در تغییرات میباشند. با این وجود، تاکنون ارزشها و معیارهای حفاظت و تغییر، در نگرش علمی و کارشناسانه و با فرض یکسان بودن با نگرش مردم و یا دربرگیرنده آن، تعریف شده است. مقاله پیشرو، با بیان ارزشهای معماری تاریخی از دید مردم؛ توصیف سیاستها و معیارهای حفاظت و تغییر از دید آنها؛ پرسش اصلی خود مبنی بر «تفاوت نگرش مردم نسبت به حفاظت و تغییر فضای معماری تاریخی با نگرش غالب کارشناسان در چیست؟» را مورد کنکاش قرار داده است و فرض کفایت و جامعیت نگرش کارشناسانه را به چالش میکشد. در این راستا، مقاله پیشرو، با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل محتوا و شیوه مصاحبه نیمهساختاریافته با 24 نفر از اهالی محلاتی از هسته تاریخی یزد به یافتن پاسخ سؤال اصلی مبنی بر نگرش مردم نسبت به ارزشهای معماری تاریخی، و سیاستها و معیارهای حفاظت و تغییر آن، پرداخته است. یافتهها تفاوتهای اساسی را بین نگرش مردم و نگرش کارشناسانه کنونی برای تعریف و اعمال حفاظت و تغییر معماری تاریخی، اعم از نوع ارزشهای اطلاقشده به معماری تاریخی، سیاستهای حفاظت و تغییر، و معیارهای آنها نشان میدهد. منشأ اصلی آنها، تفاوت مفهوم ارزش روز و انگیزه برای حفاظت از معماری تاریخی در زمان، در بین این دو نگرش است. این تفاوتها عدم جامعیت نگرش کنونی و لزوم اعمال نگرش مردم عادی در حفاظت و تغییر فضای تاریخی به عنوان مکمل و رجحان آن تأکید دارد.
