بررسی و نقد کاربرد نظریه تکامل در قلمرو اخلاق هنجاری

نویسندگان

1 دانشیار، گروه فلسفه اسلامی، دکترای فلسفه تطبیقی، دانشگاه قم، قم، ایران. (نویسنده مسؤول)

doi
10.22037/bioeth.v6i22.15395
چکیده

اخلاق تکاملی در شاخه هنجاری، میزان تأثیر زیست‌شناسی تکاملی را بر محتوای حقایق هنجاری و الزام‌های مبتنی بر این حقایق، بررسی می‌نماید. هدف این مقاله، بررسی تأثیر نظریه تکامل در قلمرو اخلاق هنجاری است و سعی دارد به این سؤال پاسخ گوید: آیا عوامل تکاملی می‌توانند در قلمرو الزام‌های اخلاقی تأثیرگذار باشند؟ تحقیق حاضر، با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی، ابتدا به‌ طور اجمالی انسان‌شناسی مبتنی بر نظریه تکامل و کاربردهای متفاوت نظریه تکامل در حیطه اخلاق را بررسی و بعد از توصیف دقیق اخلاق تکاملی هنجاری، آن را ارزیابی و نقد می‌نماید.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که می‌توان اخلاق تکاملی را مانند هر پژوهش اخلاقی در سه شاخه توصیفی، هنجاری و فرااخلاق مورد بررسی قرار داد (امری که در پژوهش‌های اخلاق تکاملی غالباً مورد غفلت واقع می‌شود) و با فرض صحت نظریه تکامل و عدم انکار تأثیرات محدود تکاملی در قلمرو اخلاق هنجاری، اثبات می‌کنیم الزام اخلاقی، ضرورت بالقیاس دارد و چون این ضرورت واقعیت دارد، الزام اخلاقی نیز واقعیت عینی دارد. منشأ این الزام، نه عوامل تکاملی، بلکه عقل و ادراکات آدمی است که در چارچوب اختیار و اراده انسان معنا می‌یابد.