تجزیه و تحلیل ارتباط میان ساختمان های بلندمرتبه و ادراک محیطی شهروندان با استفاده از روش چیدمان فضا، مورد مطالعاتی: منطقه 22 شهر تهران
نویسندگان
1 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران (نویسنده مسئول).
2 پژوهشگر دکتری شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 دانشیار، گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22034/aaud.2021.238919.2253چکیده
امروزه باورهایی در میزان تاثیرات ساختمان ها و مجموعه محیط ساخته شده بر افراد، در مباحث معماری و شهرسازی رایج شده است. در این میان ساختمان های بلندمرتبه به دلیل فرم نشانه ای خود، تاثیر قابل توجهی بر تصویر ذهنی شهروندان از محیط شهری خود دارد. این پژوهش سعی بر آن دارد که با تجزیه و تحلیل پیکره بندی فضایی منطقه 22 شهر تهران و بررسی موقعیت ساختمان های بلندمرتبه در آن، مشخص نماید تغییرات فرم کالبدی آن بناها در شریان های اصلی شهری، چگونه بر ذهنیت و ادراک محیطی شهروندان تاثیر می گذارد. پژوهش پیش رو، پژوهشی کاربردی است که با توجه به هدف آن از ترکیب روش های کمی و کیفی استفاده شده است. برای تجزیه و تحلیل پیکره بندی فضا و روابط توپولوژیکی مسیرها از روش چیدمان فضا (Space Syntax) بهره گرفته شده و با استفاده از نرم افزار دپس مپ ( Depthmap) سه دسته نقشه شاخص های هم پیوندی، پیوستگی و قابلیت فهم تهیه گردید. پس از ترسیم نقشه عوامل چیدمان فضایی مرتبط با ساختمان های بلندمرتبه، نوع همپیوندی آن تعیین و نقشۀ نهایی عوامل استخراج و تحلیل ها و تفسیرهای فضایی روی آن ها انجام شده است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که بناهای بلندمرتبه در فضاها و مسیرهایی دارای قابلیت ادراک بالاتری می باشد که: 1) در طول آن ها نشانه های با مقیاس مناسب وجود دارد. 2) در اطراف آن ها شبکه پیوسته تری از مسیرها قرار گرفته. 3) تغییرات مناسب در طول و عرض فضاها وجود دارد. 4) در اطراف مسیرها ساختمان هایی با ارتفاع متوسط قرار دارند. همچنین ساختمان های بلندمرتبه، عناصری منفرد نیستند بلکه روابط بین فضاها و نحوه قرارگیری نسبی آن ها به یکدیگر است که بر ذهنیت و ادراک محیطی شهروندان تاثیر می گذارد.