فراانسانها و آینده کرامت انسانی، حقوق و آزادیهای اساسی بشری
نویسندگان
1 استاد، فلوشیپ اخلاق زیستپزشکی، دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 کارشناس ارشد حقوق بشر، عضو تيم تحقيقاتي اخلاق پزشكي دانشگاه علوم پزشكي تبريز، تبریز، ایران (نویسنده مسؤول)
3 دانشیار، دانشكده حقوق دانشگاه شيد بهشتي، تهران، ایران
4 استاديار، دانشكده حقوق دانشگاه شيد بهشتي، تهران، ایران
doi
10.22037/bioeth.v5i18.13918چکیده
انسان همواره در طول دوره حیات خود به دنبال ايجاد شرایط بهتر زيستي بوده و در دهههاي اخير با پیشرفت بیوتکنولوژی، مهندسي ژنتيك، ژندرماني و... و کاربردهای اين علوم در زندگی روزمره، سعی کرده است که بر محدودیتهای زيستي خود غلبه کند و توانايیهاي جديدي بيابد. از طرف دیگر، هدف تمام قواعد حقوقی و ارزشهاي عرفي ناظر بر جامعه انساني، حفظ كرامت انسان، تنظیم روابط اجتماعی افراد جامعه و در اوج آن رسیدن به عدالت و برابری است، اما آنچه در این میان حائز اهمیت است، پیشرفت و توسعه مهندسي ژنتيك و بیوتکنولوژی انسانی و به دنبال آن ایجاد انجمن فراانسانها همزمان با رشد علوم حوزه تخصصي بیوتکنولوژی در اوايل 1988 ميلادي است كه اين انجمن، موضوع «اصلاح نژاد انسان» يا «به نژادي» و ايجاد «ابرانسان» يا نسل جديدي از انسان به عنوان «نسل برتر» را مطرح نموده و توانايیهاي تكنيكي علومي، مانند بیوتکنولوژی، مهندسي ژنتيك، ژندرمانی را براي دستكاري ژنوم و ژنهاي انساني براي ايجاد تواناييها و خصوصيات حياتي جديد را، دستاويز ضرورت و يا احتمال «به نژادي» براي نسل بشر قرار داده است، اما در مورد تفکرات و ايدههاي اين انجمن و تبعات اين افكار، متفكران و به ویژه پژوهشگران اخلاق زیستی ابراز نگرانی کردهاند، زيرا نشانههایي مبنی بر تلاش جهت دگرگونی ماهیت انسانی از سوی اين انجمن، توسط برخی متفكران، افراطگرایانه تلقي میشود به خصوص آنكه در عقايد «انجمن فراانسانها» تعريف روشني از مفاهيم مورد تأكيد اين انجمن ارائه نشده است. بررسي مطرحشدن دگرگونی ماهیت و کرامت انسان با رسوخ و كاربرد بیوتکنولوژی، مهندسي ژنتيك، ژندرمانی و... براي دستكاري ژنوم انسان و تغيير صفات ژنتيكي، حياتي و فيزيولوژيك انسان و به تبع آن تغيير ماهيت انسان، تغيير مباني و مفاهيم حقوق و آزادیهای اساسی بشری، آینده جوامع انسانی و اقلیتهای نژادی و امنیت انسانی با توجه به تفکرات بنيانگذاران انجمن فراانسانها موضوع اين نوشتار است، زيرا چيستي، مفهوم و ماهيت انسان و ارزش و حقوق اساسی انسانها در طول تاريخ تمدن بشري، اهمیت قابل توجهی در همه فرهنگهاي بشري داشته است و برای درک این مفهوم و تعميق و اشاعه آن تلاشهای فكري و علمي فراواني در دورانهاي مختلف صورت گرفته است. بنابراین قابل درك است كه جامعه بشري، نگرانی خود را در مورد مفاهيم، چشماندازها و ادعاهاي انجمن فراانسانها ابراز نمايد.در این مقاله، برای ورود به بحث ضروری است که چيستي، مفهوم و ماهيت انسان را در رویکردهای مختلف فلسفی مورد بررسی قرار گیرد و در ادامه و با شكلگيري شالوده بررسي، به فلسفه فراانسانها، آینده جوامع انسانی، اقلیتهای نژادی، امنیت انسانی و... در عصر فراانسانی و تحلیل اعلامیه این گروه خواهیم پرداخت.
