فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بنیان دین زرتشت بر مبنای جلوگیری از آلودن چهار عنصر مقدس آب، خاک، باد و آتش می‌باشد؛ از همین رو اجساد را در فضایی باز به دور از آلودگی عناصر چهارگانه ر‌ها کرده تا خوراک پرندگان شود. دخمه‌های اولیه بر بلندای کوهی بسیار ساده ساخته می‌شده است در سنت و آیین دخمه‌سازی اگر چه زرتشتیان هند و ایران مراسم و آیین‌های یکسانی دارند؛ لیکن به مرور تفاوت و اختلافاتی بین نحوه اجرای آن‌ها، به وجود آمده است. دلیل این اختلاف به مسائل صدر اسلام باز می‌گردد؛ بدین صورت که با روی کار آمدن نظامی اسلامی، عده‌ای از زرتشتیان ایران به هند مهاجرت کرده (پارسیان هند) و دخمه‌سازی و دخمه‌گذاری را از ایران به هند برده و در آنجا پی‌گرفتند. لیکن در میان زرتشتیان ایران به دلیل محدودیت‌های اجتماعی و حکومتی، ساخت دخمه و آیین مربوط به آن به مرور تغییر یافته است در حالی‌که در نقطه مقابل آن پارسیان هند مراسم آیینی دخمه‌سازی را به شکل کاملاً مفصل انجام می‌دادند و تاکنون نیز آن را حفظ کرده‌اند، لیکن در ایران بیش از ۵۰ سال است که کاملاً متوقف شده است. هدف این پژوهش، بررسی و شناخت شیوه ساخت دخمه‌های زرتشتیان و مقایسه آن‌ها در دو کشور ایران و هند می‌باشد. به دنبال دستیابی به این هدف، سؤالی که مطرح می‌شود این است که اساساً معماری و نحوه ساخت دخمه‌ها در هند و ایران چگونه است و چه تفاوت‌هایی باهم دارد؟ دیگر این‌که آیا شیوه‌ ساخت دخمه صرفاً برای برآوردن یک نیاز آیینی و باور دینی است یا مسائل کاربردی و عملکردی هم در نحوه ساخت مؤثر بوده است؟ مبتنی بر برآوردن یک نیاز آیینی است؛ یا مسائل و باور‌های اجتماعی و دینی هم در نحوه ساخت مؤثر بوده است؟ روش تحقیق در این پژوهش به صورت مطالعات توصیفی- تطبیقی و برداشت‌های میدانی می‌باشد که در برخی موارد با موبدان و زرتشتیان نیز مصاحبه شده است. بر اساس انطباق یافته‌های دیداری و در جایی که دسترسی به آن ممکن نبود استناد به مطالب، پژوهش و سخنان پیشوایان معتبر دینی بوده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد دخمه‌سازی در ایران و هند بر اساس اعتقادات و باور‌های دینی و آیینی زرتشتیان و نیاز‌های عملکردی انجام شده است؛ لیکن مراسم و شیوه ساخت دخمه در ایران نسبت به هند بسیار ساده‌تر شده است.