مروری فراروشی بر رویکرد بازیابندگی محیطهای شهری
نویسندگان
1 پژوهشگر دکتری شهرسازی، گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
2 دانشیار گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
3 استادیار گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
4 استادیار گروه علوم تربیتی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
doi
10.22034/aaud.2020.218564.2111چکیده
امروزه توسعه شتابان شهرها و گسترش سبک زندگی شهری، مشکلات روزافزونی چون تضعیف سلامت روانی شهرنشینان را به دنبال داشته است، اگرچه مروری بر پیشینه پژوهشهای انجام گرفته در قالب رویکرد «محیطهای بازیابنده» بیانگر وجود مجموعه گسترده و متنوعی از مطالعات پیرامون چگونگی تأثیرگذاری محیطهای طبیعی بر سلامت روانی انسانها است، اما بررسی نحوه تأثیرگذاری مستقیم محیطهای مصنوع شهری بر سلامت روانی شهروندان تنها در دهههای اخیر و بدون چارچوبی مشخص مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. این در حالی است که در جامعه علمی ایران نیز اندک پژوهشهای انجام گرفته پراکنده و آنهم در قالب محیطهای طبیعی و درمانی میباشند. این پژوهش با هدف شناسایی و معرفی چارچوب روششناختی بهکار رفته در حوزه مطالعات محیطهای شهری بازیابنده و مروری بر نتایج آنها به دنبال فراهم کردن بستری مناسب برای پژوهشهای داخلی است. به این منظور با استفاده از راهبرد پژوهش فراروش، از میان 136مقاله انگلیسی جستجو شده در بازه زمانی 1999-2019، تعداد 30 مقاله انتخاب و با استفاده از روش تحلیل محتوا و بر اساس طبقهبندی لایههای پیاز پژوهش ساندرز به صورت جداگانه کدگذاری و تحلیل شدند. نتایج نشان میدهد که محیطهای شهری نیز میتوانند مشابه محیطهای طبیعی با رعایت شروطی از کیفیت بازیابی برخوردار باشند. جریان اصلی روششناختی مبتنی بر مطالعات کمی چند روشی با تکیه بر راهبردهای آزمایشی و پیمایشی است که با استفاده از انواع پرسشنامههای خود پاسخ محیطی و فردی و از طریق تحلیلهای آماری پارامتریک مقایسهای و رابطهای هدایت میشود.