فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

باغ ایرانی در شکل‌دهی به فرم، معنا، مضمون و محتوای بسیاری از آثار هنری از جمله هنر فرش‌بافی نقشی تعیین‌کننده دارد. چگونگی تأثیر فرم این باغ‌ها بر نظام آرایش نگاره‌ها و ترکیب‌بندی هندسی قالی‌های طرح باغی به‌عنوان ضرورت مطالعه‌ مطرح می‌شود. این تحقیق درصدد است تا میزان پیوستگی و اقتباس از الگوی طراحی باغ‌های تاریخی شهر تبریز را در قالی‌های طرح باغی مربوط به قرن‌های 11 و 12 ه.ق. شمال‌غرب ایران مورد بررسی قرار دهد. با استفاده از روش مقایسه تطبیقی و تحلیل موردی، سه باغ تاریخی شهر تبریز شامل باغ‌های صاحب‌آباد، ‌شمال و ائل‌گلی و هفت قالی طرح باغی مربوط به قرن 11 و 12 ه.ق. شمال‌غرب ایران انتخاب شد. نقشه باغ‌ها و طرح فرش‌ها، از اسناد تاریخی و مستندات (منابع) کتابخانه‌ای به‌دست آمده است. سپس بر اساس ویژگی‌های کالبدی- ساختاری باغ‌های ایرانی از‌جمله خصوصیات جغرافیایی- محیطی، عناصر فضایی- کالبدی، عناصر طبیعی، فرم- هندسه و اصول طراحی- زیبایی‌شناختی، میزان نمود و بازتاب نظام هندسی و عناصر باغ‌های تاریخی مورد مطالعه در قالی‌های طرح باغی مورد بررسی قرار می‌گیرد. نتایج تحقیق بیانگر وجود عناصر و ویژگی‌های مشترک طراحی هم‌چون استفاده از الگوی چهارباغ، هندسه مستطیلی، استفاده از خطوط مستقیم، تأکید بر محور اصلی از طریق جوی آب، مرکزیت کوشک و حوض، حصار و باغچه‌ها، درختان و بوته‌های تزیینی، تقارن، ریتم، سلسله مراتب فضایی- عملکردی و استقلال- تنوع فضاها می‌باشد. بنابراین طرح و ساختار کلی فرش‌های طرح باغی شمال‌غرب ایران با ساختار کلی باغ‌های صاحب‌آباد، ‌شمال و ائل‌گلی هماهنگی دارد. بیش‌ترین تأثیر از نظر الگوی طراحی بر فرش‌های باغی شمال‌غرب ایران، به ترتیب مربوط به باغ‌های صاحب‌آباد، شمال و ائل‌گلی است.