مدل تحلیل فرآیند آموزش طراحی معنامحور مسکن با کاربست رویکرد نشانه شناختی
نویسندگان
1 دانشیار، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران
3 دکتری معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران
doi
10.22034/aaud.2020.200021.1979چکیده
کمرنگ شدن هویت معماری بهویژه در حوزه مسکن را میتوان در کمتوجهی به معناشناختی در آموزش طراحی ریشهیابی نمود. کاربرد عوامل معناساز راهی مؤثر در بازیابی هویت و القای حس تعلق به مکان است و بهرهگیری از نشانهها بهعنوان شاخصترین عوامل معنایی، از بهترین راهکارها در معنادهی به فضای مسکن محسوب میشود. پیشینه پژوهش بهطور عمده به تبیین مفاهیم معنا، نشانه و مشکلات آموزش معماری و تضعیت هویت در مسکن میپردازد و «نگرش به معنا از دیدگاه عملی»، «عدم توجه به نقدهای محتوایی در آموزش طراحی معماری»، «نگرش به معنا، از باب تأثیرات مخاطب»، «کمتوجهی و یا نگرش ظاهری به نقش پژوهش در فرآیند آموزش طراحی»، خلأ تحقیقاتی محسوب میشود. دستیابی به هدف «معنامحور نمودن آموزش طراحی مسکن با تأکید بر دانش نشانهشناسی، از باب مخاطب محوری»، از طریق پاسخگویی به سؤالات چیستی مؤلفههای مؤثر بر آموزش طراحی معنامحور و چگونگی روابط میان آنها قابل دستیابی است. روشهای تحقیق پیمایشی و همبستگی با ابزار پرسشنامه پاسخ بایست و نمونهگیری از اساتید و دانشجویان معماری دانشگاههای شهر تهران تحقق یافته است. براساس نتایج تحقیق، شناخت جامعه مخاطبان از طریق تحلیل پژوهش محور بستر و دستیابی به ابعاد زیباییشناسی و روانشناسی از دیدگاه کاربران، مهمترین عوامل مؤثر بر ارزیابی نظرات مخاطبان و ورود معنا به فرآیند طراحی مسکن از طریق بهکارگیری نشانهها است. براساس مدل پیشنهادی تأثیر وجوه زیباییشناسانه بر فرآیند آموزش طراحی معنامحور، نسبت به ابعاد روانشناختی، بیشتر است. فرآیند چرخهای شناسایی بستر و کاربرد نشانهها در قالب طراحی و نیز ارزیابی نشانهها توسط مخاطبان، مهمترین وجوه ارتباطی میان عوامل مؤثر بر آموزش طراحی معنامحور مسکن تبیین شد. در راستای زمینهسازی انطباق نهایی طراحی مسکن با خوانش مخاطبان، آموزش طراحی مطابق با چرخههای جزیی مدل، از مرحله تحلیل پژوهش محور تا ارزیابی در هریک از مراحل ایدهپردازی، طراحی فرم و کالبد و روابط فضایی ضروری است
