تدوین چارچوب مفهومی پایداری اجتماعی ساکنان جامعه میزبان گردشگری
نویسندگان
1 استاد گروه آموزشی شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر، تهران، ایران.
2 دکتری شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر، تهران، ایران
doi
10.22034/aaud.2019.203488.2005چکیده
با تبدیل جامعه به مقصد گردشگری، زندگی ساکنان تحت تأثیر قرار میگیرد و دستیابی به گردشگری پایدار با هدف حفظ و ارتقای ویژگیهای جامعه میزبان اهمیت ویژهای در عرصه برنامهریزی و توسعه گردشگری دارد. در سالهای اخیر، با افزایش توجه به گردشگری در سیاستهای کشور و برنامههای توسعه، با روند روبه رشد گردشگری داخلی و ورود گردشگر خارجی مواجهیم. از آنجا که توسعه گردشگری پایدار در یک منطقه نیازمند توجه به ساکنین و جامعه محلی است و نادیده گرفتن این موضوع میتواند چالشهایی را در بلندمدت برای توسعه گردشگری در منطقه ایجاد کند، بنابراین خواستههای ساکنین جامعه میزبان و ادراکشان نسبت به این پدیده باید با دقت بیشتری توسط برنامهریزان گردشگری مورد توجه قرار گیرد. پژوهش حاضر با هدف تبیین مفهوم پایداری اجتماعی ساکنان جامعه میزبان گردشگری، با استفاده از روش اسنادی و بازبینی سیستماتیک منابع، برای گردآوری دادهها، آراء نظریهپردازان مهم تأثیرگذار بر شکلگیری این مفهوم را مورد مطالعه عمیق قرار داده و با بهرهگیری از رویکرد کیفی و روش فراترکیب، دادههای پژوهش را تحلیل نموده و در پایان چارچوب مفهومی پایداری اجتماعی ساکنان جامعه میزبان گردشگری ارائه شده است.براساس یافتههای پژوهش، نگرش ساکنان نسبت به گردشگری (در مقولات ویژگیهای ساکنان و روابط جامعه میزبان با گردشگران) و کیفیت زندگی جامعه میزبان (در مقولات ویژگیهای مقصد گردشگری و پیامدهای گردشگری بر جامعه میزبان) بهعنوان عوامل مؤثر بر شکلگیری ادراک جامعه میزبان از توسعه گردشگری در مقصد شناسایی شدهاند که در کنار شاخصهای رفاه جامعه، شکوفایی فردی، مشارکت، حس تعلق، امنیت و عدالت، پایداری اجتماعی ساکنان جوامع میزبان را تحقق میبخشند.