بررسی عناصر شکل‌دهنده هویت کالبدی بر اساس نقشه‌های‌شناختی شهروندان، مورد مطالعاتی: محله دوچی تبریز

نویسندگان

1 دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنراسلامی تبریز، تبریز، ایران

2 دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنراسلامی تبریز، تبریز، ایران.

3 دانشجوی دکتری معماری اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز ، ایران.

doi
10.22034/aaud.2019.176147.1834
چکیده

شهرهای ایرانی درگذشته از شخصیت و هویت ویژه‌ای برخوردار بوده‌اند، درحالی‌که در شرایط کنونی کمرنگ شدن هویت به‌ویژه در مراکز قدیمی و بافت تاریخی شهرها از اساسی‌ترین دغدغه‌های دانش طراحی شهری محسوب می‌شود. با توجه به این‌که شکل‌گیری تصاویر ذهنی و نقشه‌های شناختی واضح و دقیق از محیط در طول تاریخ، ابزار دستیابی به بازنمایی درونی محیط دانسته می‌شود. این پژوهش با هدف تطبیق‌پذیری هویت کالبدی چهار حوزه محله دوچی با نقشه‌های شناختی شهروندان، در پی استنتاج شباهت‌های ادراکی و تأثیر آن در هویت بخشی کالبدی به محله تدوین شده است. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات به‌صورت مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی‌های میدانی، ابزارهای پرسشنامه و فن نقشه‌شناختی هست. به‌ منظور تحلیل اطلاعات از روش آماری- تحلیلی همچون فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی و روی‌ هم‌اندازی نقشه‌های‌شناختی ترسیمی برای استنتاج یافته‌ها استفاده شده است. یافته‌های مقاله بیانگر تأثیر عناصر نقشه‌های ‌شناختی در شکل بخشی به هویت کالبدی محله است. امتیاز دریافتی عناصر نقشه‌های ‌شناختی در شکل‌گیری تصاویر ذهنی به ترتیب اولویت در دوچی سه، دوچی یک، دوچی چهار، دوچی دو با امتیازدهی متخصصان شهری به مؤلفه‌های هویت کالبدی در چهار حوزه محله هماهنگی دارد. بررسی نقشه‌های شناختی  در شکل‌دهی محله، مقدمه‌ای است برای شناخت مدیران، برنامه‌ریزان شهری، تصمیم‌گیران و هر آن‌کس که در ساخت شهر نقش دارد تا شهری ساخته شود که صفات هویتی آن مطلوب و پاسخگو باشد.

کلیدواژه‌ها