معیارهای ظرفیتسنجی استفاده مجدد از بناهای تاریخی به منظور اعطای کاربری آموزشی، مورد مطالعاتی: دانشکده مرمت
نویسندگان
1 دانشیار گروه مرمت، دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 کارشناسی ارشد مرمت ابنیه و بافتهای تاریخی، دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22034/aaud.2020.198337.1969چکیده
با وجود اینکه در طول تاریخ معماری، استفاده مجدد از بناهای موجود همواره مورد توجه بوده است، لیکن این مفهوم از دهه 60 قرن بیستم میلادی بهعنوان یکی از اثرگذارترین روشهای حفاظت و دستیابی به توسعه پایدار، مطرح شده است. رویکردی که در عین حفاظت از میراث فرهنگی و به تبع آن، هویت و تاریخ جامعه، بستری برای پاسخگویی به نیازهای روز مردم فراهم میسازد. به علاوه، کاربست این رویکرد ضمن رهایی بناها از متروک و بدون استفاده ماندن سبب حفظ آنها برای نسلهای آتی میشود. با وجود تجارب متعدد در این زمینه، بسیاری از پروژههای استفاده مجدد تطبیقی به موفقیت مورد نظر طراحان دست نمییابند، زیرا به ظرفیت بنا برای پذیرش عملکرد جدید و یا نیازهای عملکردی محیط پیرامونی آن به اندازه کافی توجه نمیشود. از اینرو، مقاله حاضر با رویکرد ترکیبی و کاربست راهبرد استدلال منطقی و تحلیل محتوا در بخش کیفی و با استناد به منابع و اسناد کتابخانههای و کنوانسیونهای بینالمللی مرتبط، بازخوانی و واکاوی عوامل و معیارهای تأثیرگذار بر رویکرد استفاده مجدد تطبیقی، بهدنبال ارائه روشی مناسب برای تصمیمگیری، با در نظر گرفتن مؤلفههای مؤثر در این فرآیند است. بنابراین با بهرهگیری از نظریات کارشناسان و متخصصان، استفاده از روش تصمیمگیری چندمعیاره و نرمافزار Super Decision به اولویتبندی معیارهای مؤثر در فرآیند استفاده مجدد تطبیقی به منظور اعطای کاربری آموزشی به بنا پرداخته است. بدین منظور با نظرسنجی از کارشناسان، سه اثر تاریخی شامل مدرسه دارالفنون، خانه اتحادیه و مجموعه نگارستان بهعنوان گزینههای پیشنهادی جهت پذیرش کاربری دانشکده مرمت انتخاب شدند تا بر اساس معیارهای مذکور مورد ارزیابی و امتیازدهی قرار گیرند. در نهایت، پس از بررسی امتیازات نهایی و معرفی مناسبترین بنا به منظور رفع نیاز عملکردی مورد نظر، نقاط قوت و ضعف مورد منتخب در فرآیند استفاده مجدد مورد بررسی قرار گرفت. پژوهش حاضر میکوشد با طرح موضوع یافتن فضایی مناسب جهت اختصاص به عملکرد مورد نظر، حالت دیگری از راهکار استفاده مجدد را بررسی نماید که طی آن، امکانسنجی و ظرفیتسنجی چندین بنای با ارزش فرهنگی و تاریخی به منظور اعطای کاربری مورد نیاز، بر اساس معیارهای استخراج شده صورت میگیرد که اهمیت این معیارها نیز با توجه به کاربری مورد نیاز (آموزشی) در نظر گرفته شده است.