فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در شرایط جامعه امروز به‌ویژه ضعف کیفی فضاهای عمومی، توجه به رابطه انسان- محیط در قالب دانش روانشناسی محیطی و تحقق مراتب بالای حس مکان به‌واسطه فرآیند طراحی معماری از اهمیت بسیاری برخوردار می‌باشد. از آنجایی که چگونگی ادراک محیطی و ایجاد حس مکان در هر فرهنگ، متفاوت از دیگری است طراحی در هر محیط مستلزم شناخت فرهنگ حاکم خواهد بود. بنابراین سؤال اصلی تحقیق حاضر این است که عوامل فرهنگی- اجتماعی چه تأثیری در فرآیند ادراک و شناخت مؤلفه‌های کالبدی حس مکان در فضاهای عمومی داشته و چگونه می‌توان تأثیر آن‌ها را در قالب یک مدل تبیینی، بررسی نمود؟ لذا هدف پژوهش، بررسی چگونگی تحقق حس مکان در فضاهای عمومی با توجه به متغیر تعدیل‌کننده فرهنگ و تطابق عوامل کالبدی این فضاها با ابعاد ادراکی- شناختی ذهن و ارائه نتیجه به صورت یک مدل بوده که در قالب یک مطالعه موردی، اعتبارسنجی می‌شود. این تحقیق از حیث هدف، از نوع توسعه‌ای- کاربردی می‌باشد که در مرحله اول با روش توصیفی- تحلیلی پیش رفته و با کنکاش در نظریه‌های محققان پیشین به یک مدل تبیینی می‌انجامد. در مرحله بعد با راهبردی پیمایشی و سنجش نظر افراد در باب نمونه‌های موردی به‌ صورت آماری تکمیل‌ می‌شود. نتایج پژوهش، چگونگی شکل‌‌گیری فرآیند حس مکان و تحقق مراتب بالای آن از لحظه حضور فرد در مکان را با تأکید بر تأثیر جریان‌های فرهنگی- اجتماعی به شکل یک نمودار منعکس می‌کند که در آن، تأثیر خاص بر نحوه ادراک کالبد متناسب با ویژگی‌های شخصیتی مختلف مخاطبان باعث ایجاد سطوح مختلفی از حس مکان در فضاهای عمومی می‌شود. بنابراین با در نظر گرفتن تأثیر مؤلفه فرهنگ، می‌توان به درجات متفاوت رجحان عوامل کالبدی نزد کاربران محیطی هر منطقه خاص دست یافت و با لحاظ تمهیدات حاصل از تحلیل آن‌ها در فضاهای عمومی که اهمیت آن‌ها در اجتماعات انسانی غیرقابل انکار است می‌توان در راستای محقق نمودن مراتب بالایی از حس مکان، افزایش کیفیت زندگی و جبران بحران هویت جوامع امروزی اقدام نمود.