فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مداخله در بناهای تاریخی به‌منظور سازگارسازی آن‌ها با بهره‌برداری‌های‌ جدید در برخی موارد ممکن است با جنبه‌های اصیل بنا به‌مثابه میراث فرهنگی مغایرت‌هایی داشته باشد. ارزشیابی این سازگارسازی‌ها به‌منظور قضاوت در مورد مطلوبیت مداخلات یا اطمینان از درستی تصمیمات برای اقدامات آتی، ضروری است. علی‌رغم گسترش این‌گونه تجارب در کشور، هنوز نظام ارزشیابی رسمی و جامعی در این رابطه تدوین نشده است. در طراحی و اجرای ارزشیابی‌ها، به‌منظور دستیابی به اهداف موردنظر، حسب شرایط از الگوهای مختلفی استفاده می‌شود. با توجه به این نکته، مقاله حاضر به این پرسش‌ها می‌پردازد که: تدوین الگوی ارزشیابی متأثر از چه عواملی و چگونه میسر است؟ و الگوی ارزشیابی متناسب با شرایط تجارب سازگارسازی بناهای تاریخی در ایران چگونه است؟ برای پاسخ به این پرسش‌ها، در چارچوب روش تحلیل محتوای کیفی، از بررسی اسناد و استدلال منطقی در گردآوری و تحلیل داده‌ها استفاده شد. ادبیات حوزه ارزشیابی نشانگر آن است که انتخاب راهکارهای مناسب و تدوین الگوی ارزشیابی وابسته به عواملی ناشی از ماهیت موضوع و زمینه ارزشیابی است. در این مرحله مدل تعیین راهکار با توجه به وضعیت‌های محتمل عوامل مؤثر ایجاد شد. در مرحله بعد پس از شناسایی موقعیت‌های ارزشیابی در تجارب سازگارسازی بناهای تاریخی و چالش‌های پیش روی آن به‌ویژه در شرایط ایران، وضعیت عوامل مؤثر بر تعیین راهکارهای طراحی و اجرای ارزشیابی در هر موقعیت موردبررسی قرار گرفت. بررسی‌ها نشان داد وضعیت برخی عوامل وابسته به مورد و غیرقابل‌پیش‌بینی است و بنابراین امکان پیشنهاد الگویی از پیش تعیین شده برای ارزشیابی‌ها‌ وجود ندارد. در بخش نتیجه‌گیری بر اساس وضعیت عوامل، راهکارهای قابل‌استفاده در هر موقعیت ارزشیابی در قالب یک چارچوب راهنما ارائه گردیده است که می‌تواند به تدوین الگوی ارزشیابی‌ متناسب با زمینه تجارب سازگارسازی بناهای تاریخی در ایران و ویژگی‌های خاص هر پروژه کمک کند.